BEOGRAD – Danas srpski narod i pravoslavna crkva proslavljaju Mali Božić, koji istovremeno označava i prvi dan nove godine po julijanskom kalendaru. Ovaj datum u crkvenom kalendaru SPC upisan je crvenim slovom i objedinjuje tri velika praznika: Obrezanje Gospodnje, dan Svetog Vasilija Velikog i početak nove kalendarske godine. Naziv Mali Božić potiče iz naroda jer se na ovaj dan u mnogim krajevima ponavljaju božićni rituali, poput unošenja badnjaka ili paljenja vatre, čime se simbolično zaokružuje ciklus proslave Hristovog rođenja. Današnji dan je ujedno i mrsan, što označava kraj kraćeg perioda nakon Božića u kojem se vernici ponovo vraćaju redovnoj trpezi.
Sveti Vasilije Veliki, čiji se spomen danas posebno obeležava, bio je jedan od najučenijih otaca rane hrišćanske crkve. Rođen u Kapadokiji, školovao se u Atini gde je savladao filozofiju i astronomiju, da bi kasnije postao episkop Kesarije. U crkvenoj tradiciji naziva se „pčelom crkve Hristove“ jer je svojim besedama i pisanjem donosio „med“ vernicima, dok je oštrom revnošću branio pravoslavlje od jeresi. Zanimljivo je da se po njemu julijanska nova godina u narodu često naziva i Vasilica, a mnoge porodice ga proslavljaju kao krsnu slavu. Obrezanje Gospodnje, koje se takođe danas slavi, podseća na ispunjenje zakonskih običaja nad Isusom Hristom osmog dana po rođenju, čime je potvrđena njegova ljudska priroda.
Narodni običaji za današnji dan su brojni i živopisni, a u srcu tradicije je mešenje vasilica – posebnih kolača koji se premazuju medom. Veruje se da vatra na ovaj dan mora biti jaka, a u nekim mestima se spaljuju ostaci badnjaka kako bi se osigurala sreća i plodnost u nastupajućoj godini. Med simbolizuje sladak i napredan život, dok pčele, kao simbol Svetog Vasilija, predstavljaju marljivost i čistotu. Dok vernici u hramovima prisustvuju liturgiji Svetog Vasilija Velikog, u domovima se uz svečanu trpezu i čestitke za novo leto nastavlja praznovanje koje spaja drevnu vizantijsku duhovnost sa autentičnim balkanskim narodnim nasleđem u 2026. godini.
postinfo.rs
