POŽAREVAC – Na današnji dan, 21. januara 1861. godine, u Novom Sadu je rođen Đorđe Jovanović, jedan od najznačajnijih srpskih vajara, akademik i umetnik čije je delo neraskidivo povezano sa identitetom Požarevca.
Iako je rođen u Novom Sadu, Jovanović je dobar deo svog odrastanja i godina razvoja proveo upravo u Požarevcu, što je ostavilo dubok trag na njegov život i stvaralaštvo. Njegov otac, Nikola Jovanović (poznat i kao Nikola Janakidis), bio je učitelj koji je u Požarevcu tesno sarađivao i drugovao sa piscem i slikarem Đurom Jakšićem. U Požarevcu je Đorđe završio osnovnu školu. Po majčinoj želji prvobitno je upisao zemljoradničko-šumarsku školu, ali je kasnije prešao u gimnaziju da bi sledio umetnički poziv.
Razvio je prva interesovanja za umetnost pre nego što je studije nastavio u Beogradu, Beču, Minhenu i Parizu.
Spomenik knezu Milošu Obrenoviću: simbol grada
Najznačajnija spona između Đorđa Jovanovića i Požarevca je spomenik knezu Milošu Obrenoviću, koji se nalazi u centralnom gradskom parku. Skulptura je izlivena u bronzi u Parizu 1897. godine. Jovanović je u nju utkao vrhunski akademski realizam, prikazujući kneza u natprirodnoj veličini.
Spomenik je svečano otkrio kralj Aleksandar Obrenović 6. jula 1898. godine, u prisustvu svog oca, bivšeg kralja Milana Obrenovića. To je bio prvi javni spomenik knezu Milošu koji je podignut u oslobođenoj Srbiji. Na postolju je uklesana poruka upućena turskom vojskovođi: „Delibaša, carski delijo, ti imaš kud i na drugu stranu, a ja nemam kuda, nego tuda, pa u život ili smrt.“
Originalna figura bila je uklonjena ili oštećena tokom Bugarske okupacije u Prvom svetskom ratu (1916), ali je spomenik kasnije obnovljen i ostao je najprepoznatljiviji simbol grada, u narodu poznat kao „Miloš u parku“.
Uz Petra Ubavkića, Jovanović se smatra ocem moderne srpske skulpture. Njegov opus obuhvata preko 300 radova, uključujući spomenik Kosovskim junacima u Kruševcu i Vuku Karadžiću u Beogradu.
Bio je redovni član Srpske kraljevske akademije (danas SANU) i jedan od osnivača umetničkog udruženja „Lada“. Đorđe Jovanović je preminuo 1953. godine u Beogradu, ali njegov „Miloš“ i danas stoji kao simbol istorije u srcu Požarevca.
Izvor: TE2
