BEOGRAD – Vernici Srpske pravoslavne crkve i drugi pravoslavni hrišćani obeležavaju danas Duhovske zadušnice, u narodu poznate i kao letnje zadušnice. Ovaj praznik se uvek obeležava u subotu pred Duhove (Silazak Svetog Duha), a vernici ga posvećuju svojim umrlim precima, obilaze grobove srodnika, pale sveće i služe pomene.
U pravoslavnom kalendaru zadušnice se obeležavaju četiri puta godišnje i svake godine padaju u subotu. Izlazak na groblja tokom ovih dana smatra se tradicionalnom obavezom srodnika, a za one koji nisu u mogućnosti da posete večna počivališta svojih najmilijih, običaj nalaže da se sveća za pokoj duše zapali u crkvi.
Molitva i darivanje umesto iznošenja hrane
Duhovske zadušnice imaju dugu tradiciju i pominju se u crkvenim knjigama još od 12. veka. Način obeležavanja ovog dana jasno je definisan crkvenim kanonima:
Sveta liturgija i parastos: Na dan zadušnica u pravoslavnim hramovima služi se sveta liturgija i parastos, tokom kojih se čita molitva za sve umrle u svim vremenima.
Pojedinačni pomeni: Na grobljima se pale sveće, a sveštenici daju pojedinačne parastose, moleći Gospoda da bude milostiv prema pokojnicima.
Apel Crkve: Nasuprot raširenom narodnom običaju iznošenja velikih količina hrane na grobove, Srpska pravoslavna crkva poziva vernike da ovaj dan provedu u iskrenoj molitvi i darivanju siromašnih, bolesnih i prognanih ljudi.
Uvod u praznik Svete Trojice
Letnje zadušnice su neposredna priprema za jedan od najvećih hrišćanskih praznika koji sledi odmah narednog dana:
U nedelju, 31. maja, pravoslavni vernici obeležavaju praznik Svete Trojice ili Duhove. Ovaj veliki praznik se u crkvi proslavlja tačno 50. dana posle Vaskrsa i deset dana nakon Spasovdana, a u teologiji se još naziva i Pedesetnica ili Silazak Svetog Duha na Apostole.
Pravoslavni hrišćani i vernici SPC danas obeležavaju Duhovske zadušnice, sećajući se svojih preminulih predaka kroz posete grobljima, paljenje sveća i prisustvovanje parastosima. Dok sveštenstvo služi svete liturgije i parastose za sve upokojene kroz istoriju, Crkva podseća vernike da se umesto običajnog iznošenja obilne hrane fokusiraju na molitvu i milosrđe prema siromašnima, što predstavlja duhovnu uvertiru za sutrašnji praznik Svete Trojice (Duhove) koji pada 31. maja.
M. D.
