Na današnji dan navršavaju se 23 godine od atentata na premijera Srbije Zorana Đinđića, koji je ubijen 12. marta 2003. godine ispred zgrade Vlade u Beogradu. Njegova smrt označila je jedan od najdramatičnijih trenutaka novije političke istorije Srbije.
Zoran Đinđić, predsednik Vlade Srbije, lider Demokratske stranke i jedna od ključnih ličnosti Demokratske opozicije Srbije (DOS), ubijen je 12. marta 2003. godine u dvorištu zgrade Vlade Srbije u Nemanjinoj ulici u Beogradu. Na njega je u 12.25 časova pucano iz snajpera, a u trenutku atentata imao je 50 godina.
Na čelo Vlade Srbije došao je 25. januara 2001. godine, nakon političkih promena koje su usledile posle izbora i događaja 5. oktobra 2000. godine, kada je okončana vlast Slobodana Miloševića. Pre formiranja njegove vlade, izvršnu vlast privremeno je obavljao prelazni kabinet Milomira Minića.
Đinđić je bio jedan od osnivača obnovljene Demokratske stranke 1989. godine, a na njenom čelu nalazio se od januara 1994, kada je nasledio Dragoljuba Mićunovića. Tokom devedesetih godina postao je jedan od vodećih opozicionih političara, a kratko je obavljao i funkciju gradonačelnika Beograda 1997. godine.
Rođen je 1. avgusta 1952. godine u Bosanskom Šamcu u porodici vojnog lica, dok mu je porodično poreklo iz Toplice. Detinjstvo je proveo u Bosni, a srednju školu završio je u Beogradu. Studirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu, gde je diplomirao 1974. godine.
Studije je potom nastavio u Nemačkoj, gde je doktorirao 1979. godine na Univerzitetu u Konstancu. Njegov mentor bio je poznati nemački filozof Jirgen Habermas, a doktorska disertacija bavila se temama kritičke teorije društva.
Po povratku u Jugoslaviju krajem osamdesetih godina uključio se u politički život i učestvovao u osnivanju Demokratske stranke, koja je postala jedna od ključnih opozicionih partija u Srbiji tokom devedesetih.
Kao jedan od glavnih organizatora Demokratske opozicije Srbije, imao je značajnu ulogu u političkim promenama 2000. godine. Nakon pobede DOS-a na izborima, postao je predsednik Vlade Srbije i započeo niz ekonomskih i političkih reformi usmerenih ka modernizaciji države i evropskim integracijama.
Njegov mandat obeležila je borba protiv organizovanog kriminala, kao i odluka o hapšenju i izručenju bivšeg predsednika SRJ Slobodana Miloševića Haškom tribunalu.
Nakon atentata u zemlji je proglašeno vanredno stanje i pokrenuta policijska akcija „Sablja“, tokom koje su uhapšeni brojni pripadnici organizovanog kriminala. Za organizovanje ubistva optuženi su članovi „Zemunskog klana“.
Prema pravosnažnoj presudi, bivši komandant Jedinice za specijalne operacije Milorad Ulemek Legija osuđen je na 40 godina zatvora kao organizator atentata, dok je Zvezdan Jovanović, pripadnik JSO, osuđen na istu kaznu kao neposredni izvršilac.
Đinđić je ostao upamćen po snažnoj političkoj energiji i insistiranju na reformama. Zalagao se za brzu modernizaciju države, evropske integracije i odlučnu borbu protiv kriminala.
Autor je više filozofskih i političkih dela, među kojima su knjige „Subjektivnost i nasilje“, „Jesen dijalektike“, „Jugoslavija kao nedovršena država“ i „Srbija ni na istoku ni na zapadu“.
Za svoj politički rad dobio je i više međunarodnih priznanja, među kojima su nemačka nagrada „Bambi“ za doprinos politici 2000. godine i priznanje Fondacije „Polak“ za razvoj demokratije u Srbiji. Američki nedeljnik „Time“ uvrstio ga je 1999. godine među vodeće evropske političare novog milenijuma.
Atentat na Zorana Đinđića i danas se smatra jednim od najtragičnijih događaja u savremenoj istoriji Srbije, a njegovo političko nasleđe i dalje je predmet brojnih rasprava i analiza.
M. T.
