NEGOTIN – Na poznatom arheološkom lokalitetu Vrelo–Šarkamen kod Negotina dođlo je do epohalnog otkrića: u unutrašnjosti jugozapadne ugaone kule utvrđene rezidencijalne palate rimskog cara Maksimijana Daje otkriven je luksuzni carski balneum — privatno kupatilo. Smeštanje ovakvog objekta u najniži nivo ugaone kule predstavlja arhitektonsko rešenje koje za sada nema poznate neposredne analogije na celokupnom prostoru nekadašnjeg Rimskog carstva.
Ovo izuzetno otkriće rezultat je najnovije arheološke kampanje koju, uz podršku Ministarstva kulture Republike Srbije, sprovodi Arheološki institut u saradnji sa Muzejem Krajine. Istraživanjima rukovode dr Marija Jović, naučni saradnik Arheološkog instituta, i Gordan Janjić, MA, muzejski savetnik Muzeja Krajine, uz stručni tim koji čine arhitekta dr Igor Bjelić, dr Ljubomir Jevtović, geodeta Borisav Marković i student arhitekture Konstantin Janjić.
Novootkriveni balneum podignut je početkom 4. veka i kružnog je oblika. Prostor je bio natkriven kupolom sa čak šest prozorskih otvora, što svedoči o vrhunskom graditeljskom umeću rimske epohe.
Kupatilo je imalo jasnu podelu na tehnički i upotrebljivi deo. U tehničkom sektoru nalazio se praefurnium (ložište), kao i potpuno očuvan hipokaustni sistem sa kružnim stubićima kroz koje je strujao topao vazduh. Posebnu retkost predstavlja i arheološki identifikovano ležište za bakarni bojler za zagrevanje vode, čija se paralelna sačuvanost u svetu beleži još jedino u Pompeji.
U delu namenjenom opuštanju i uživanju vladara do sada su otkrivene čak tri kade i sudatorium — posebna prostorija koja je imala funkciju parnog kupatila.
Iako je sačuvanost objekta na visokom nivou, lokalitet pred istraživače stavlja nova pitanja o načinu prilaza iz same palate i tačnoj funkciji svih pratećih prostorija, zbog čega ovo otkriće otvara novu epohu u proučavanju kasnoantičke baštine u Srbiji.
N.V.
