Postoje misije koje traju godinama da bi na kraju sve stale u nekoliko stotina grama materijala. Upravo takva je priča o NASA misiji OSIRIS-REx, koja je posle dugog putovanja donela uzorak sa asteroida Bennu na Zemlju. Na prvi pogled, to je samo tamna, sitna prašina. U naučnom smislu, to je moguće jedan od najvrednijih „arhiva“ ranog Sunčevog sistema koji je ikada stigao u laboratoriju.
Bennu je zanimljiv zato što pripada grupi ugljeničnih asteroida, za koje se smatra da čuvaju drevni materijal sa početka formiranja planeta. Rane analize pokazale su visok sadržaj ugljenika, prisustvo minerala nastalih u kontaktu sa vodom i hemijske tragove koji otvaraju pitanja o tome kako su se osnovni sastojci za život širili kroz mladi Sunčev sistem. U takvim uzorcima naučnici ne traže „život“, već hemijsku istoriju uslova iz kojih su kasnije mogle nastati planete, okeani i organski molekuli.
Vrednost ovakvog materijala leži i u tome što je stigao sačuvan, bez dugog boravka u Zemljinoj atmosferi i bez kontaminacije kakvu trpe meteoriti kada padnu. To znači da laboratorije praktično rade sa kosmičkim uzorkom u stanju koje je mnogo bliže izvornom. Za planetarnu nauku to je ogromna razlika, jer svaka nečistoća i svaka promena mogu da zamagle trag o tome kako je nekada izgledao materijal od kog je nastao naš svet.
Zato ne čudi što su NASA, Nature i vodeći američki mediji analizirali Bennu mnogo šire od same svemirske romantike. U toj crnoj prašini nalazi se jedna od najkonkretnijih mogućnosti da se rekonstruiše hemijski početak priče koju danas zovemo Sunčev sistem. Ponekad najveći odgovori stvarno stanu u najmanju kutiju.
S.B.
