U Crkvi Svetih novomučenika kragujevačkih u Šumaricama počela je liturgija povodom Dana sećanja na srpske žrtve u Drugom svetskom ratu i 85. godišnjice masovnog streljanja građana Kragujevca, đaka i profesora koje su nemački nacistički okupatori ubili oktobra 1941. godine.
Liturgiju služi episkop šumadijski Jovan sa sveštenstvom Eparhije šumadijske, a prisustvuje i ministar u tehničkom mandatu u Vladi Srbije Nenad Popović. Prema ranijoj najavi Eparhije šumadijske, nakon liturgije biće služen moleban Svetim novomučenicima kragujevačkim.
Dan sećanja obeležava se 21. oktobra, na godišnjicu jednog od najtežih zločina nemačkih okupacionih snaga nad civilnim stanovništvom u Srbiji tokom Drugog svetskog rata.
U Kragujevcu i okolnim selima nemački okupatori su u oktobru 1941. godine sprovodili masovne odmazde, a među žrtvama su bili građani različitih uzrasta, učenici kragujevačke gimnazije i njihovi profesori. Prema podacima navedenim u izveštaju, ukupno je ubijeno 2.796 civila, među kojima 412 u okolnim selima.
Masovno streljanje sprovedeno je kao odmazda za gubitke nemačkih vojnika u sukobima sa ustanicima. Nemačke okupacione vlasti primenjivale su brutalnu politiku kolektivne odmazde, prema kojoj je za jednog ubijenog nemačkog vojnika bilo predviđeno streljanje 100 talaca, a za ranjenog 50.
Posebno mesto u sećanju na tragediju zauzimaju učenici koji su odvedeni iz školskih klupa i streljani zajedno sa drugim civilima. Stradanje mladih ljudi i njihovih profesora postalo je jedno od najupečatljivijih svedočanstava o zločinima okupacionih snaga u Srbiji.
Na prostoru Šumarica danas se nalazi Spomen-park Kragujevački oktobar, koji obuhvata memorijalni kompleks sa masovnim grobnicama i spomenicima posvećenim žrtvama. Od 1971. godine tu se održava i manifestacija „Veliki školski čas“, kojom se čuva sećanje na ubijene đake, profesore i ostale civile.
Vlada Srbije je 2012. godine donela odluku da se 21. oktobar obeležava kao Dan sećanja na srpske žrtve u Drugom svetskom ratu, dok je Srpska pravoslavna crkva stradale u Kragujevcu proglasila novomučenicima.
Obeležavanje u Šumaricama i ove godine podseća na razmere zločina nad civilima i značaj očuvanja istorijskog pamćenja o žrtvama.
M. T.
