BEOGRAD – Muzej primenjene umetnosti u Beogradu obogatiće obeležavanje predstojećeg praznika Vidovdana ekskluzivnim stručnim programom posvećenim istoriji domaće mode i izgradnji vizuelnog identiteta moderne srpske države. U zvaničnom saopštenju institucije, posetioci se pozivaju na predavanje pod nazivom „Modno i nacionalno – ženski nacionalni kostim u Srbiji u 19. veku”, koje će održati istaknuta istoričarka umetnosti Draginja Maskareli, muzejski savetnik u Zbirci tekstila i kostima.
Predavanje je zakazano za nedelju, 28. jun 2026. godine sa početkom u 12 časova, a biće upriličeno u Salonu Muzeja na prvom spratu zgrade u Vukovoj zadužbini.
Fokus ovog izlaganja biće na fenomenu nastanka takozvanog „srpskog ženskog nacionalnog kostima”, odevne varijante koja se spontano uobličila na ovim prostorima nakon sticanja autonomije Kneževine Srbije 1830. godine. Prema rečima autorke, ovaj specifičan stil nastao je pažljivom selekcijom i modifikacijom elemenata dotadašnjeg osmansko-balkanskog gradskog odevnog inventara, koji su se postepeno menjali i prilagođavali pod direktnim uticajima zapadnoevropskih modnih trendova.
Kao ključna polazna tačka za analizu poslužiće sačuvane predstave, portreti i odevni predmeti najuticajnijih žena tog doba, prvenstveno kneginje Ljubice Obrenović, ali i drugih istaknutih članica vladarskih i imućnijih građanskih porodica 19. veka. Maskareli će kroz ove istorijske primere publici dočarati kako je ženska odeća u složenim političkim i društvenim okolnostima služila kao snažno vizuelno sredstvo za iskazivanje vladarskog legata, nacionalnog ponosa i novonastalog građanskog identiteta.
Ovaj odevni stil, prožet dubokim nacionalnim značenjem, ostao je dominantan na slikarskim platnima i ranim fotografijama sve do prvih decenija 20. veka, svedočeći o ubrzanom procesu evropeizacije i modernizacije srpskog društva. Kao vizuelna ilustracija ovog procesa izdvaja se čuvena litografija Anastasa Jovanovića iz 1851. godine sa likom kneginje Ljubice, koja se čuva upravo u Zbirci Muzeja primenjene umetnosti. Ulaz na predavanje je slobodan za sve ljubitelje istorije, mode i nacionalne baštine.
N.V.
