KRALJEVO – Etnološka zbirka Narodnog muzeja Kraljevo čuva dragocenu kolekciju od 21 libada, koja pružaju uvid u modne navike i društveni status žena u ovom gradu tokom prve polovine 20. veka. Iako su Kraljevčanke u tom periodu uveliko prihvatale evropske modne trendove, ovi primerci potvrđuju da su u svečanim prilikama ostajale verne tradicionalnoj srpskoj građanskoj nošnji.
Libade, reč arapskog porekla koja se sreće i u turskom i persijskom jeziku, prvobitno je označavalo vrstu gunja od crne čoje. Iako tačno poreklo ovog odevnog predmeta ostaje predmet debata između teorija o orijentalnom, grčkom ili evropeizovanom uticaju, njegova preteča na Balkanu bila je salta. Glavna razlika ogledala se u širini rukava i kroju peševa, koji su kod libada bili široki i zaobljeni, bez preklapanja i zakopčavanja.
Primerci iz 19. i početka 20. veka, koji se nalaze u muzejima, izrađivani su od skupocenih materijala poput somota, svile, satena ili atlasa. Ukrašavani su vezom od srme, gajtana i pozamanterijskim trakama, dok su najprestižniji modeli bili dekorisani zlatovezom. Činjenica da su libada često bila deo devojačke spreme i da su se prenosila s kolena na koleno, doprinela je njihovom očuvanju u upotrebi sve do tridesetih godina 20. stoleća.
Većina predmeta iz kraljevačke zbirke pripadala je ženama srednjeg i imućnijeg staleža, što dodatno osvetljava ekonomsku moć i estetske vrednosti tadašnjeg građanskog društva. Očuvanje ovih eksponata u Narodnom muzeju Kraljevo omogućava savremenim istraživačima i publici razumevanje složenog procesa transformacije srpskog identiteta kroz odevanje.
N.V.
Izvor: Narodni muzej Kraljevo
