Pokretanjem postupka za promenu Ustava, Crna Gora načinila je novi korak ka članstvu u Evropskoj uniji, ali je istovremeno otvorila nova pitanja na unutrašnjoj političkoj sceni. Među njima je i status srpskog jezika, koji je prema rezultatima popisa stanovništva iz 2023. godine najzastupljeniji u zemlji, ali i dalje nema status službenog jezika.
Prema zvaničnim podacima popisa, srpskim jezikom govori 43 odsto građana Crne Gore, dok se za crnogorski izjasnilo 34 odsto stanovništva. Uprkos tome, srpski je i dalje u kategoriji jezika u službenoj upotrebi, zajedno sa jezicima nacionalnih manjina.
Nakon promene vlasti 2020. godine i političkih promena koje su usledile posle litija, očekivalo se da će pitanje statusa srpskog jezika, kao i pojedina identitetska pitanja, biti rešeno kroz ustavne izmene. Međutim, vladajuća većina odlučila je da ih ovog puta ne otvara.
Novinar i urednik Adria TV Đorđe Savović ocenio je da je među građanima koji se izjašnjavaju kao Srbi prisutno razočaranje zbog propuštene prilike.
– Kod najvećeg dela javnosti, makar kod onih koji se izjašnjavaju kao Srbi i govore srpskim jezikom, prisutna je razočaranost što smo propustili još jednu priliku da rešimo to pitanje i da se potom posvetimo drugim problemima koji opterećuju Crnu Goru. Ovako ćemo i dalje nositi sa sobom pitanje koje će značajno opterećivati unutrašnje političke odnose – rekao je Savović.
Pitanje statusa srpskog jezika izazvalo je i razlike među političkim partijama koje zastupaju interese srpskog naroda u Crnoj Gori. Dok Nova srpska demokratija i Socijalistička narodna partija smatraju da ovu temu trenutno ne treba otvarati, Demokratska narodna partija napustila je koaliciju upravo zbog toga što pitanje nije stavljeno na dnevni red.
Karijerni diplomata Zoran Milivojević ocenio je da je prioritet dat evropskim integracijama.
– Prevagnuo je interes da Crna Gora uđe u Evropsku uniju, dok je pitanje statusa srpskog jezika ostavljeno po strani. Time se, međutim, rizikuje da unutrašnje političke tenzije ostanu prisutne i nakon završetka evropskog puta – rekao je Milivojević za Euronews Srbija.
Promena Ustava u Crnoj Gori podrazumeva složenu proceduru. Za usvajanje ustavnih izmena potrebna je dvotrećinska većina u parlamentu, dok je za promenu odredaba koje se odnose na državni jezik i simbole neophodna i potvrda na referendumu, uz podršku tropetinske većine svih upisanih birača.
E.M.
