Prema oceni SNV-a, porast broja i intenziteta slučajeva govora mržnje i etnički motivisanog nasilja posebno je zabeležen nakon koncerata hrvatskog kontroverznog pevača i promotera ustaštva Marka Perkovića Tompsona u Zagrebu i Sinju, kao i tokom avgusta i novembra, kada se u Hrvatskoj obeležavaju Dan pobede i domovinske zahvalnosti i Dan sećanja na žrtvu Vukovara i Škabrnje.
Prema podacima iz godišnjeg biltena pod nazivom „Istorijski revizionizam, govor mržnje i nasilje nad Srbima“ tokom 2025. godine zabeležena su 22 slučaja pretnji i etnički motivisanog fizičkog nasilja, što predstavlja značajan rast u odnosu na prethodnu godinu, kada je evidentirano 11 takvih slučajeva.
Pretnje smrću upućivane su političkim predstavnicima srpske nacionalne manjine, dok su u tri slučaja na meti bili novinari manjinskih medija, navodi se u izveštaju.
Registrovan je i 51 slučaj vandalizma, odnosno 12 više nego godinu dana ranije.
Većina incidenata odnosila se na uvredljive grafite, dok je u 20 slučajeva oštećena ili vandalizovana spomen-obeležja posvećena antifašističkoj borbi i žrtvama genocida u Drugom svetskom ratu.
U izveštaju se navodi da je govor mržnje tokom 2025. godine bio posebno povezan sa rehabilitacijom ustaškog režima NDH, pozdrava „Za dom spremni“ i drugih simbola i ličnosti tog režima, kao i sa pokušajima negiranja ustaških zločina i fašističkog karaktera NDH.
SNV ukazuje da su organizovanim pritiscima i napadima bile izložene kulturne manifestacije koje su pojedini akteri označavali kao „antihrvatske“, a da su incidenti kulminirali tokom Dana srpske kulture u novembru.
Kako se navodi, napadači su pretnjama i nasiljem pokušavali da spreče održavanje kulturnih događaja, dok su mete bili i pojedini kulturni radnici i književnici.
Paralelno sa napadima na srpsku zajednicu, prema navodima SNV-a, intenzivirani su i pokušaji osporavanja antifašističkog nasleđa Hrvatske, uključujući označavanje antifašista kao „terorista“ i negiranje antifašističkog karaktera Narodnooslobodilačke borbe.
U biltenu se navodi da su među akterima takvih incidenata često bili pripadnici navijačkih grupa i osobe koje su se predstavljale kao predstavnici veterana Domovinskog rata, dok su pojedini političari hrvatskih desničarskih stranaka takve događaje opisivali kao legitiman izraz nezadovoljstva navodno privilegovanim položajem srpske nacionalne manjine.
Istovremeno je, kako se ističe, povećan broj poziva na institucionalnu diskriminaciju Srba, uz retoriku kojom se pripadnici srpske zajednice optužuju za „provokacije“, čime se relativizuje ili opravdava nasilje prema njima.
Autori biltena navode da govor mržnje nije bio usmeren isključivo prema Srbima, već i prema aktivistima civilnog društva, političarima leve orijentacije, stranim radnicima, Romima, ženama i pripadnicima LGBT+ populacije.
Istraživanje je zasnovano na bazi podataka koja obuhvata više od 1.500 dokumentovanih novinskih članaka i izveštaja, kao i posebnoj analizi oko 2.000 tekstova sa internet portala koji su korišćeni za istraživanje obrazaca govora mržnje.
Bilten „Istorijski revizionizam, govor mržnje i nasilje nad Srbima“ godišnja je publikacija koju Srpsko narodno veće objavljuje od 2013. godine sa ciljem praćenja i analize nasilnih dela usmerenih protiv pripadnika srpske zajednice, njihovih institucija i imovine u Republici Hrvatskoj, kao i praćenja govora mržnje i istorijskog revizionizma u javnom i akademskom prostoru.
Publikacija dokumentuje incidente, prati trendove njihove učestalosti, identifikuje ključne aktere govora mržnje i etnički motivisanog nasilja i analizira društveni i politički kontekst u kojem se takve pojave javljaju.
Kako se navodi, bilten nije samo statistički pregled već i analitički alat koji pruža manjinsku perspektivu o društveno-političkim prilikama u Hrvatskoj, sa ciljem informisanja domaće i međunarodne javnosti o položaju srpske zajednice.
M. D.
