NIŠ – Konačna verzija Generalnog urbanističkog plana Niša do 2040. godine donosi niz promena koje bi u narednim godinama trebalo da utiču na način na koji će se grad graditi i razvijati. Među najznačajnijim novinama su veća zaštita zelenih površina, ograničavanje neplanske gradnje i visokih objekata, bolja zaštita izvorišta Studena, ali i preciznije planiranje pojedinih infrastrukturnih sadržaja.
Jedna od važnijih promena odnosi se na prostor između magistralnog puta Niš–Leskovac i Donjeg Međurova. Ova zona u konačnoj verziji plana više nije predviđena za izgradnju, već je označena kao zona zelene infrastrukture.
Time je prihvaćen zahtev Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, koje je upozorilo da se na tom području nalazi jedno od značajnijih staništa ptica u kontinentalnom delu Balkana. Očuvanje ovog prostora znači i sprečavanje širenja građevinskih zona na područje od posebnog ekološkog značaja.
Više zelenila i pažljivija gradnja
Novi GUP predviđa i stroža pravila kada je reč o urbanizaciji grada. Posebno je značajna odredba kojom se neće planirati nove stambene zone bez istovremenog i obaveznog širenja toplovodne i gasovodne mreže.
Cilj ovakvog pristupa je da se spreči dodatno širenje individualnih ložišta i njihov negativan uticaj na kvalitet vazduha, što je za Niš posebno važno zbog problema sa zagađenjem tokom grejne sezone.
Plan donosi i ograničenja za izgradnju visokih objekata u nizovima koji bi mogli da onemogućavaju prirodno strujanje vazduha kroz nišku kotlinu.
To znači da buduća izgradnja ne bi trebalo da se posmatra samo kroz broj novih kvadrata i objekata, već i kroz njen uticaj na širu urbanu celinu, saobraćaj, vazduh i kvalitet života stanovnika.
Studena dobija trajnu zaštitu od rudarskih radova
Jedna od najznačajnijih odredbi odnosi se na područje koje je posebno važno za vodosnabdevanje Niša.
Konačnom verzijom GUP-a predviđena je trajna zabrana rudarskih, istražnih i teških građevinskih radova na kraškom području koje napaja izvorište Studena.
Ova odredba predstavlja jednu od najvažnijih promena sa aspekta zaštite prirodnih resursa, jer ograničava aktivnosti koje bi mogle da ugroze područje povezano sa vodosnabdevanjem.
Drugim rečima, ovaj deo GUP-a ne predviđa samo drugačiju namenu prostora, već postavlja dugoročnu granicu za određene vrste aktivnosti na području od posebnog značaja za zaštitu vode.
Novi parking kod Tvrđave
GUP predviđa i novu lokaciju javnog parkinga u blizini Niške tvrđave. Parking bi trebalo da bude planiran između Ulice Heroja sa Paštrika i zidina Tvrđave.
Ovo bi u budućnosti moglo da doprinese rešavanju jednog od problema centralnih gradskih zona – nedostatka prostora za parkiranje i pritiska automobila na okolne ulice.
Vodomeri u zgradama i racionalnija potrošnja vode
U plan je uključena i izmena koju je predložio JKP „Naissus“, a odnosi se na razdvajanje vodomera u stambenim zgradama.
Cilj je preciznije merenje potrošnje i racionalnije korišćenje vode, što bi trebalo da omogući efikasnije upravljanje vodnim resursima i veću kontrolu potrošnje u višestambenim objektima.
Prostor za stanovanje uz podršku
Prihvaćen je i predlog udruženja „Zvuci srca“ da se u okviru razvoja prostora uz kej omogući namena za objekat za stanovanje uz podršku osobama sa invaliditetom.
Ova izmena otvara mogućnost da urbanističko planiranje, pored stanovanja, saobraćaja i privrede, obuhvati i sadržaje koji odgovaraju potrebama različitih grupa stanovništva.
Šta GUP ne rešava odmah
Važno je, međutim, imati u vidu da Generalni urbanistički plan nije dokument koji automatski određuje svaki detalj buduće gradnje.
Konačni GUP definiše širi okvir razvoja grada, dok će konkretne namene parcela, urbanistički parametri i detaljnija pravila biti razrađivani kroz planove nižeg reda.
To znači da će se stvarni efekti pojedinih odredbi videti tek kroz njihovu primenu i kroz buduće planove generalne regulacije i druge planske dokumente.
Ipak, osnovni pravac je postavljen: Niš bi do 2040. godine trebalo da se razvija uz više kontrole nad širenjem građevinskih zona, veću zaštitu zelenih i ekološki značajnih prostora, bolje povezivanje infrastrukture sa novom gradnjom i snažniju zaštitu prirodnih resursa.
Posebno se izdvaja odluka o trajnoj zabrani rudarskih i drugih teških radova na području koje je povezano sa izvorištem Studena, kao i zaštita prostora kod Međurova od buduće izgradnje.
Za građane, značaj novog GUP-a zato neće biti samo u tome šta će na određenoj lokaciji moći da bude izgrađeno, već i u tome šta više neće moći da bude izgrađeno i koje će prirodne i javne površine biti zaštićene u narednim decenijama.
M. T.
