BEOGRAD – Etnografski muzej čuva dragocene predmete koji svedoče o dubokoj ukorenjenosti praznika Blagovesti u našoj tradiciji, među kojima se izdvajaju sedefni ulošci za pafte sa reljefnim prikazom ovog biblijskog događaja pod inventarnim brojem 14761. Ovi predmeti, koje su hadžije donosile iz svetih mesta, podsećaju na značaj dana koji se u narodu slavi kao jedan od najradosnijih Bogomajčinih praznika, neraskidivo vezan za ženski princip i materinstvo.
Blagovesti su u Srbiji posebno poštovane među ženama, naročito onima koje priželjkuju porod, zbog čega na ovaj dan masovno odlaze u crkve na molitvu. Narodna verovanja nalažu da se na ovaj praznik ne treba češljati, dok se u nekim krajevima veruje da čak ni ptice ne svijaju gnezda. Simbolika buđenja prirode ogleda se i u izreci da se na ovaj dan završava zima, uz narodno predskazanje: „Ako na Blagovesti kiša okvasi volu rog, biće dobar rod”.
Arhaični običaj poznat kao ranilo podrazumevao je okupljanje devojaka u ponoć ili praskozorje, uz pesmu i opšte veselje koje je trajalo do zore, uprkos periodu posta. Pripreme za praznik uključivale su temeljno čišćenje domova i imanja, dok su se uoči samog dana na brdima i raskršćima palile vatre, poznate kao bukara. Ovaj običaj, zadržan u Vojvodini i istočnoj Srbiji do XX veka, služio je zaštiti ljudi i stoke, ali i kao simbolična odbrana od zmija koje se, prema verovanju, bude upravo na ovaj dan.
Strah od gmizavaca rešavao se i specifičnim ritualima dece koja su uz buku metalnih predmeta terala zmije i guštere od kuća. Verovanje da na Blagovesti medved napušta brlog, a štuka repom razbija led, dodatno potvrđuje uverenje da je ovo prelomna tačka godine nakon koje zima više nema moć nad prirodom. Kolekcije poput one u Etnografskom muzeju nastavljaju da čuvaju uspomenu na ove složene običaje koji spajaju duhovnost i narodnu mudrost.
N.V.
Izvor: Etnografski muzej u Beogradu/FB
