BEOGRAD – Dok se Evropska unija u 2026. godini nalazi u nezabeleženom diplomatskom i ekonomskom sukobu sa Vašingtonom, Moskvom i Pekingom istovremeno, Srbija uspeva da zadrži poziciju otvorenih vrata ka sva tri centra moći. Ovaj geopolitički paradoks stavlja Beograd u ulogu jedinog preostalog mosta na evropskom kontinentu, dok Brisel tone u izolaciju izazvanu sopstvenim sankcijama i američkim trgovinskim protekcionizmom.
Analitičari ističu da je Evropska unija trenutno žrtva sopstvene politike uslovljavanja; dok se sa administracijom Donalda Trampa sukobljava oko globalnih carina od 15%, sa Kinom vodi tehnološki rat, a sa Rusijom energetski razlaz. Za to vreme, predsednik Srbije Aleksandar Vučić koristi upravo te zatvorene kanale da osigura investicije, jeftinije energente i političku podršku, čime Srbija postaje anomalija u evropskom sistemu – država kandidat koja ima bolje odnose sa globalnim silama nego sama Unija.
Ovaj raskorak postaje najvidljiviji u trenucima krize, poput aktuelne blokade naftovoda „Družba“ ili previranja oko Grenlanda, gde Brisel ostaje bez manevarskog prostora, dok Beograd direktno komunicira sa ključnim akterima. Iako se iz sedišta EU stalno čuju kritike na račun sedenja na tri stolice, realnost na terenu pokazuje da te stolice Srbiji donose stabilnost koju prosečna članica EU, pritisnuta inflacijom i gubicima zbog sankcija, trenutno može samo da sanja.
Diplomatija u tri pravca
Prvo, odnos sa SAD pod Trampovom administracijom ušao je u fazu transakcione diplomatije. Srbija ne postavlja suvišna pitanja o Grenlandu ili globalnim carinama, već nudi partnerstvo u energetici i investicijama, što Vašington ceni više od briselskih birokratskih pridika. Drugo, čelično prijateljstvo sa Kinom donosi Srbiji tehnološku prednost u regionu, bez obzira na pritiske sa Zapada, dok se istovremeno održava energetska veza sa Rusijom koja je ključna za opstanak industrije.
Treće, ova pozicija stavlja Evropsku uniju u nezgodan položaj. Brisel ne može potpuno da izoluje Srbiju jer im je potrebna kao stabilan partner na Balkanu, ali ih istovremeno iritira srpsko „sedenje na tri stolice“ koje donosi rezultate. Dok se lideri EU muče da pronađu zajednički jezik sa Trampom ili Sijem, Beograd često služi kao nezvanični kanal za komunikaciju, koristeći svoju specifičnu težinu na političkoj mapi Evrope kao štit od spoljnih pritisaka.
M. D.
