BEOGRAD – Ministar za evropske integracije Nemanja Starović izjavio je danas da zbog graničnih sporova između Srbije i Hrvatske, među kojima je granica na Dunavu najkompleksnije pitanje, Zagreb može da blokira evropski put Srbije. Starović je, gostujući na TV Pink, reagovao na nedavnu izjavu hrvatskog premijera Andreja Plenkovića koji je za HRT potencirao pitanje granice između dve zemlje kao jednu od spornih tema na relaciji Beograda i Zagreba. Ministar je naveo da nema dilemu da će Hrvatska ovo pitanje podići na najviši nivo kada to bude najmanje povoljno za Srbiju i da se neće ustručavati da ratifikaciju pristupnog sporazuma sa Evropskom unijom uslovi teritorijom Srbije.
Granični spor na Dunavu preti da postane nepremostiva prepreka u evrointegracijama Srbije. Dok zvanični Zagreb insistira na istorijskim katastarskim granicama iz 19. veka, Beograd se čvrsto drži međunarodnog prava i trenutnog rečnog toka, ukazujući na stratešku opasnost od gubitka suvereniteta nad hiljadama hektara zemljišta i ključnim rečnim adama.
Objašnjavajući suštinu spora, Starović je istakao da hrvatska strana insistira na granicama katastarskih opština koje su definisane u 19. veku, bez obzira na to što je silama erozije Dunav menjao tok. U pitanju je jasna ambicija Hrvatske da ovlada teritorijom Srbije od više od 11.000 hektara na levoj obali Dunava, kao i namera da preuzme kontrolu nad strateški važnim rečnim ostrvima – Vukovarskom adom i Šarengradskom adom. Time bi se praktično presekao tok reke i Srbija bi se dovela u situaciju da jedinice njene rečne flotile ne mogu da isplove iz Novog Sada prema Bezdanu bez saglasnosti susedne države. Komentarišući potencijalnu blokadu, on je povukao paralelu sa drugim regionalnim sporovima, podsetivši da je Slovenija 2013. godine pokušala da uslovi prijem Hrvatske pa joj je sugerisano da to nije moguće, ali da sa druge strane vidimo primer Bugarske koja godinama unazad blokira Severnu Makedoniju.
Za Srbiju je u ovom sporu neprikosnoven opšteprihvaćeni takozvani „princip talvega“ koji predviđa da se, kada je granica između dve nezavisne države definisana međunarodnom plovnom rekom, ona proteže sredinom matičnog toka. To praktično znači da sve što se nalazi levo ili istočno u odnosu na sredinu matičnog toka Dunava predstavlja nedvosmisleno suverenu teritoriju Republike Srbije i to je nešto od čega se ne može i ne sme odustati. Starović je pojasnio da katastarske opštine nisu sravnjivane iako je postojala obaveza još u vreme socijalističke Jugoslavije da susedne opštine prilagode svoje teritorije, zbog čega danas imamo ovakve zahteve Hrvatske.
Ministar je posebno ukazao da su trenutne ambicije Hrvatske posledica pogrešnih odluka iz vremena bivše vlasti i Borisa Tadića. On je naveo da je 2006. godine potpisan sporazum između opštine Bač i grada Vukovara, odnosno Južnobačkog upravnog okruga i Vukovarsko-sremske županije, na osnovu kojeg su povučene patrole granične policije Srbije sa Vukovarske ade. Iako je to tada pravdano namerom da se olakša život ljudima i omogući Hrvatima iz Vukovara da slobodno prelaze na adu kao pre rata, Srbija je od tog momenta došla u situaciju da potencijalno gubi argument faktičkog stanja. Starović je zaključio da ukoliko ovo pitanje jednog dana uđe u međunarodnu arbitražu, argument faktičkog stanja igra ključnu ulogu pored samih međunarodnih principa.
Ministar za evropske integracije Nemanja Starović upozorio je da bi Hrvatska mogla da blokira evrointegracije Srbije uslovljavajući ratifikaciju pristupnog sporazuma rešavanjem graničnog spora na Dunavu u svoju korist. Povodom izjava hrvatskog premijera Andreja Plenkovića, Starović je za TV Pink objasnio da Zagreb preko katastara iz 19. veka pokušava da ovlada sa više od 11.000 hektara srpske teritorije na levoj obali Dunava, uključujući Vukovarsku i Šarengradsku adu. On je poručio da Srbija neće odustati od međunarodnog „principa talvega“ po kojem granica ide sredinom matičnog toka reke, i kritikovao odluku vlasti iz 2006. godine o povlačenju srpske granične policije sa Vukovarske ade, čime je oslabljen argument faktičkog stanja pred eventualnu međunarodnu arbitražu.
M. D.
