Nasleđeni imovinsko-pravni problemi sve ozbiljnije utiču na finansijsku stabilnost lokalnih samouprava u Srbiji. Prema istraživanju NALED-a, čak 84 odsto gradova i opština već vodi sporove zbog faktičke eksproprijacije, a visoki sudski troškovi postaju značajan budžetski rashod koji ograničava mogućnosti za nova ulaganja.
Problematika faktičke eksproprijacije zemljišta sve više prerasta iz pravnog u finansijsko pitanje, pokazuju rezultati istraživanja NALED-a predstavljenog u Šapcu.
U istraživanju su učestvovale 32 lokalne samouprave, odnosno gotovo četvrtina svih gradova i opština u Srbiji, a podaci ukazuju da je većina njih već bila predmet sudskih postupaka zbog zemljišta koje je decenijama korišćeno za javne potrebe bez formalno sprovedene eksproprijacije.
Najveći deo sporova odnosi se na seoske i lokalne puteve koji su građeni na osnovu usmenih dogovora sa vlasnicima zemljišta, bez odgovarajuće pravne procedure.
Iako su pojedinačne naknade za zemljište često relativno niske, ukupni troškovi postupaka predstavljaju ozbiljno opterećenje za budžete, budući da sudski i advokatski izdaci mogu da dostignu 500.000 dinara po predmetu.
Zbog toga stručnjaci upozoravaju da će, bez sistemskog rešavanja ovog pitanja i efikasnijeg modela vansudskog poravnanja, lokalne samouprave biti primorane da izdvajaju sve veća sredstva za rešavanje sporova, umesto za razvoj komunalne infrastrukture i kapitalne investicije.
Ovakav trend, ocenjuju ekonomski analitičari, dugoročno može umanjiti investicioni potencijal gradova i opština i dodatno povećati pritisak na lokalne javne finansije.
