VRLIKA — Pad nivoa vode u veštačkom jezeru Peruća na reci Cetini doveo je do toga da na površinu ponovo izrone zidine, kameni lukovi i grobni krstovi starog manastira Dragović, svedočeći o burnoj i stradalnoj istoriji ove pravoslavne svetinje.
Nekadašnji manastirski kompleks, koji decenijama počiva na dnu akumulacionog jezera, otkriva svoje temelje svaki put kada suše i smanjenje vodostaja povuku vodeni prekrivač, podsećajući na bogato duhovno nasleđe Srba u Dalmaciji.
Ovaj prizor ponovo je skrenuo pažnju javnosti na sudbinu manastira koji je više puta kroz vekove menjao svoju lokaciju.
„Šest vekova postojanja, višestruka rušenja i potapanje 1958. godine“
U osvrtu na istorijat i stradanje ovog značajnog verskog i kulturno-istorijskog spomenika izdvajaju se sledeće ključne činjenice:
Osnivanje u 14. veku: Manastir Dragović podignut je 1395. godine nedaleko od Vrlike i, uz Krupu i Krku, predstavlja jedan od tri temeljna stupa srpskog pravoslavlja u Dalmaciji.
Seobe i obnove: Tokom istorije više puta je rušen i napuštan pred turskim najezdama krajem 15. i u 16. veku, da bi krajem 18. veka zbog nestabilnog tla bratstvo započelo premeštanje kompleksa na lokaciju Vinogradi, gde je novi manastir završen krajem 19. veka.
Izgradnja HE Peruća: Najveća prostorna promena dogodila se 1958. godine, kada je zbog stvaranja veštačkog jezera i hidroelektrane celokupno područje prvobitne lokacije potopljeno, a manastir iznova izgrađen na uzvišenju pored jezera, blizu tvrđave Gradina.
Riznica i stradanja: Manastir je vekovima čuvao neprocenjive dragocenosti, poput rukopisnih mineja, knjiga štampanih na Cetinju i u Moskvi, zapisa Dositeja Obradovića i antiminsa patrijarha Arsenija Čarnojevića. Teško je stradao i 1995. godine, pre nego što je monaški život ponovo obnovljen u proleće 2004. godine.
Ostaci potopljenog kompleksa tako ostaju da svedoče o stolećima trajanja i neuništivosti duhovnog identiteta ovog podneblja.
M. D.
