TEMIŠVAR – Predsednica Pokrajinske vlade Maja Gojković i Njegovo visokopreosveštenstvo mitropolit budimski i temišvarski Lukijan otkrili su danas bistu Dositeja Obradovića u porti Saborne crkve u Temišvaru.
Srpski prosvetitelj, pisac, filozof, prevodilac i prvi ministar prosvete u modernoj Srbiji, Dimitrije Obradović, po zamonašenju Dositej, rođen je u Čakovu, na teritoriji današnje Rumunije.
Zamonašio se mlad, ali je kasnije napustio manastirski život i posvetio se učenju i putovanjima po Evropi – Grčkoj, Nemačkoj, Francuskoj i Rusiji, gde je upoznao ideje prosvetiteljstva.
Bio je saradnik Karađorđa Petrovića tokom Prvog srpskog ustanka, i osnivač Velike škole u Beogradu, preteče današnjeg Univerziteta, a prvi ministar prosvete postao je 1808. godine.
Zalagao se za obrazovanje naroda i pisanje na narodnom jeziku.
Ličnost i delo Dositeja Obradovića predstavljaju jednu od ključnih prekretnica u istoriji srpske kulture, književnosti i prosvete. Dositejev značaj ogleda se pre svega u tome što je doneo prosvetiteljske ideje u srpski kulturni prostor. Njegovo insistiranje na razumu, obrazovanju i praktičnoj koristi znanja predstavlja otklon od srednjovekovnog, teološki dominantnog modela mišljenja. U tom smislu, on nije bio samo pisac, već reformator svesti.
Sagledan iz savremene perspektive, Dositej Obradović ostaje temeljna figura srpske modernosti – mislilac koji je razumeo da je kulturni napredak neodvojiv od prosvećivanja pojedinca. Njegovo nasleđe stoga nije isključivo književno, već civilizacijsko.
Nakon otkrivanja biste, predsednica Gojković prisustvovala je svetoj arhijerejskoj liturgiji u Sabornoj crkvi u Temišvaru, koju je služio mitropolit Lukijan.
M. D.
