LOZNICA – Viševekovna tradicija oživela je uoči Petrovdana kada je u porti Hrama Pokrova Presvete Bogorodice u Loznici održano tradicionalno paljenje lila. Ovaj jedinstveni običaj, koji spaja prehrišćanska verovanja sa hrišćanskim praznicima, ponovo je okupio decu, roditelje i starije sugrađane, čuvajući bogato kulturno nasleđe od zaborava i prenoseći ga na nove generacije.
Lile, autentične baklje koje se prave od oguljene kore divlje trešnje, danima se suše na suncu pre nego što se postave u leskov štap. Prema tradiciji, pale se u sumrak 11. jula, uz velike vatre na raskrsnicama. Dok su nekada deca trčala sa upaljenim lilama oko seoskih domaćinstava zbog magijske zaštite stoke i useva, praćena glasnim vikanjem, danas je ovaj običaj dobio urbanu dinamiku. Ritual je podjednako živ u Loznici i okolnim selima, a deca sada „lilaju“ po gradskim ulicama, parkovima, između zgrada i ispred crkava.
Ovaj događaj predstavlja jedan u nizu običaja iz najsunčanijeg dela godine, kada su dani najduži i tek počinju da kraćaju. Vreme praznika posvećenog svetim apostolima Petru i Pavlu neraskidivo se preplelo sa ranim verovanjima o prirodi, a tajna opstanka ove tradicije leži u posvećenosti zajednice.
„Običaj lilanja prenose deca koja uživaju da u njemu učestvuju, ali i odrasli koji duboko veruju da se tako valja. U njemu ljudi učestvuju bez prestanka celog svog života jer, kada više sami ne lilaju, pomažu svojoj deci i unucima da sve pripreme za lilanje. Tako ovaj plamen nikada ne prestaje.“
Koliko je ovaj fenomen značajan za očuvanje nacionalnog identiteta, potvrđuje i činjenica da je paljenje petrovdanskih lila zvanično upisano u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije 2017. godine, i to na inicijativu Centra za kulturu „Vuk Karadžić“ iz Loznice.
N.V.
