Rođenje grbavog kita odvija se daleko od ljudskih očiju, u otvorenom moru i bez mesta na kojem majka može da se zaustavi. Zbog toga su naučnici imali veoma malo prilika da neposredno posmatraju čitav proces. Većina saznanja poticala je iz ponašanja ženki pre i posle porođaja, retkih snimaka sa brodova i nalaza novorođenih mladunaca.
Snimak napravljen dronom kod istočne obale Australije prikazao je trenutak u kojem ženka donosi mladunče na svet, a ono gotovo odmah kreće prema površini po prvi udah. Snimatelj je prvobitno primetio da se odrasli kit kreće neuobičajeno sporo, a tek nekoliko trenutaka kasnije shvatio je šta se događa.
Live Science je priču objavio 5. avgusta, opisujući snimak kao izuzetno redak neposredan pogled na porođaj grbavog kita u prirodi. Događaj je zabeležen tokom migracije uz australijsku obalu, gde ženke odlaze u toplije vode kako bi donele mladunce na svet.
Mladunče kita ne može dugo ostati pod vodom. Za razliku od riba, kitovi su sisari i moraju da udahnu vazduh plućima.
Odmah nakon rođenja mladunče mora da se orijentiše, pokrene rep i stigne do površine. Majka ga često prati veoma blizu i može ga gurati telom ili njuškom.
Novorođeni grbavi kit može biti dugačak četiri do pet metara i težak više od jedne tone. Ipak, u poređenju sa majkom izgleda malo i ranjivo.
Porođaj se odvija repom napred, što smanjuje rizik da mladunče prerano pokuša da udahne dok je još delimično unutar tela majke. Tek nakon potpunog izlaska kreće prema površini.
Toplije tropske i suptropske vode važne su zato što mladunčad još nema debeo sloj masnoće. U hladnim antarktičkim morima brzo bi gubila telesnu toplotu.
Ženke zato tokom godine prelaze hiljade kilometara. Hrane se u hladnim vodama bogatim krilom, a zatim odlaze u toplije oblasti radi parenja i rađanja.
Tokom boravka u područjima za razmnožavanje majka može veoma malo da jede. Energiju za proizvodnju mleka koristi iz masnih rezervi nakupljenih tokom prethodnih meseci.
Kitovo mleko izuzetno je bogato mastima. Mladunče mora brzo da raste i razvije sloj koji će ga štititi tokom putovanja prema hladnijim vodama.
U prvim nedeljama gotovo neprestano ostaje uz majku. Od nje uči pravac migracije, način disanja, reakcije na opasnost i druge obrasce ponašanja.
Najveću pretnju mogu predstavljati orke, veliki morski psi, zaplitanje u ribarsku opremu i sudari sa plovilima. Mladunče još nema snagu ni iskustvo odraslog kita.
Snimanje dronom pruža pregled iz ugla koji brod ne može da ponudi. Kamera odozgo prikazuje položaj celog tela, kretanje vode i odnos majke i mladunca.
Ipak, upotreba dronova u blizini kitova mora biti strogo kontrolisana. Letelica može izazvati stres ako leti prenisko, dugo prati životinju ili proizvodi previše buke.
Istraživački i spasilački timovi koriste dozvole, ograničenu visinu i pravila koja smanjuju uznemiravanje. Posebno je važno ne pratiti majku sa novorođenim mladuncem samo radi atraktivnog snimka.
U ovom slučaju, materijal može imati naučnu vrednost. Stručnjaci mogu analizirati trajanje porođaja, položaj mladunca, ponašanje majke i prve pokrete nakon rođenja.
Takvi podaci pomažu u prepoznavanju mesta na kojima se porođaji češće događaju. Ako se određene oblasti pokažu posebno važnim, mogu se uvesti ograničenja brzine brodova ili druga zaštita.
Grbavi kitovi predstavljaju jednu od velikih priča uspešnog oporavka nakon zabrane komercijalnog lova. Pojedine populacije koje su bile svedene na mali broj jedinki ponovo broje desetine hiljada životinja.
Ipak, oporavak nije jednak u svim delovima sveta, a nove pretnje se povećavaju. Promene temperature okeana utiču na raspored hrane, dok buka i saobraćaj menjaju migracione puteve.
Snimak rođenja zato nije samo emotivan prizor. On pokazuje početak života životinje koja će morati da pređe ogromne udaljenosti i preživi u okeanu koji se brzo menja.
Najupečatljiviji trenutak traje svega nekoliko sekundi. Mladunče koje nikada ranije nije koristilo pluća izlazi iz majčinog tela, okreće se i kreće prema svetlijoj površini. Nema vreme za vežbu. Njegov prvi pokret istovremeno je i prvi veliki zadatak u životu.
S.B.
