PRIJEDOR – Na legendarnoj Mrakovici sutra će svečano i dostojanstveno biti obeležene 84 godine od čuvene Bitke na Kozari, koja je ostala upisana u istoriji kao vrhunski simbol neviđenog stradanja, ali i natčovečanskog otpora srpskog naroda u borbi protiv nacista i ustaša tokom Drugog svetskog rata. Tokom ove krvave ofanzive, ustaške i nemačke snage zverski su ubile više hiljada civila, dok je čak 68.000 meštana Potkozarja nasilno odvedeno u zloglasne koncentracione logore, među kojima je bilo više od 23.000 nevine dece.
Ovaj tužni i ponosni istorijski pomen, koji se na Mrakovici organizuje ove nedelje, 12. jula 2026. godine, ponovo okuplja preživele logoraše, potomke žrtava i državni vrh kako bi se poslala jasna poruka da se genocid nad srpskim narodom nikada ne sme predati zaboravu.
Surovi i sistematski genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima na prostoru monstruozne Nezavisne Države Hrvatske (NDH) ustaše su otpočele odmah po izbijanju rata, a Kozara je bila njihova glavna i najkrvavija meta.
Potresne ispovesti preživelih: „Braća su mi umrla od visoke temperature u Jasenovcu“
O razmerama ustaškog bezumlja i danas svedoče retki preživeli svedoci koji su kao deca prošli kroz pakao logora smrti:
Tragedija porodice Aleksić: Dušan Aleksić iz Gornjeg Jelovca kod Prijedora u ovom ratnom paklu izgubio je čak deset članova svoje najuže porodice. Kao petogodišnji dečak, on je sa majkom i sestrom nekim čudom preživeo užase Jasenovca, ali rane nikada nisu zarasle.
Smrt najmlađih: „U Jasenovcu mi je umro brat od strica. On je tek prohodao, imao je jedva godinu i po dana, a drugi brat od strica je imao tri i po godine. Jedan i drugi su dobili visoke temperature i tamo su obojica umrli u najgorim mukama“, svedoči Aleksić sa suzama u očima.
Kozara i Potkozarje – Nepokoreno jezgro otpora i slobode
Uprkos strašnim gubicima i odmazdi, Kozara i Potkozarje su ubrzo postali neprobojno jezgro otpora nemačkoj okupaciji i divljačkom ustaškom teroru, odakle se slobodarski duh širio celim regionom.
Gotovo cela uža i šira porodica Mladena Janjetovića iz sela Svodna kod Novog Grada bila je aktivno angažovana u partizanskom pokretu, a njegov otac Stevan bio je ponosni nosilac Partizanske spomenice 1941. Kao jedan od najvećih svetskih simbola otpora Kozare, ali i nepokolebljive vere u konačnu pobedu nad fašizmom, ostala je čuvena istorijska fotografija sedamnaestogodišnje partizanke Milje Marin (devojačko Toroman), sa osmehom i puškom na ramenu. Njen muž Pero bio je prekaljeni prvoborac i partizanski mitraljezac, a ta slika mlade devojke sa Kozare obišla je i zadivila čitav svet. Sutrašnji skup na Mrakovici biće prilika da se još jednom polože venci i zapale sveće na monumentalnom spomeniku u čast svih palih boraca i nevinih žrtava potkozarskog kraja, prenosi Radio-televizija Republike Srpske (RTRS).
M. D.
