Od avgusta 2021. do avgusta 2026. godine u Centar za upravljanje otpadom u Vinči primljeno je više od tri miliona tona neopasnog komunalnog otpada. Od toga je milion tona preusmereno sa deponije i termički obrađeno u postrojenju za energetsko iskorišćenje otpada.
Prema podacima kompanije Beo Čista Energija, tako je proizvedeno 455.213 MWh električne energije i 293.172 MWh toplotne energije.
Direktor kompanije Vladimir Milovanović ocenio je da prvih milion tona termički tretiranog otpada predstavlja promenu u načinu upravljanja komunalnim otpadom – od njegovog odlaganja ka korišćenju kao resursa.
Postrojenje je centralni deo javno-privatnog partnerstva Grada Beograda i kompanije Beo Čista Energija, koju su osnovali japanski ITOCHU Corporation, francuska Veolia i panevropski infrastrukturni fond Marguerite.
Evropski model
Energetsko iskorišćenje otpada već je razvijeno u brojnim evropskim zemljama, ali kao deo šireg sistema u kojem su prioritet smanjenje količine otpada, ponovna upotreba i reciklaža, dok se za proizvodnju energije koristi preostali otpad koji nije moguće reciklirati.
U EU je 2024. godine kroz Waste-to-Energy sistem termički tretirano oko 59 miliona tona komunalnog otpada, odnosno 26,8 odsto ukupno tretiranog otpada. Postoji oko 500 postrojenja za ovu namenu, dok se značajan deo otpada reciklira ili kompostira.
Gradovi poput Beča i Kopenhagena već decenijama koriste otpad za proizvodnju električne i toplotne energije, dok je u Nemačkoj od 2005. godine zabranjeno odlaganje neobrađenog komunalnog otpada na deponije.
Srbija je i dalje znatno više oslonjena na deponovanje otpada, pa iskustvo Vinče pokazuje potencijal za razvoj sistema u kojem bi se reciklaža i selekcija otpada kombinovale sa energetskim iskorišćenjem onog dela koji nije pogodan za ponovnu upotrebu.
Za ekonomiju projekta ključni su istovremeno energetski efekti, smanjenje pritiska na deponije i primena visokih standarda zaštite životne sredine.
M. T.
