Beloruske vlasti oslobodile su dobitnika Nobelove nagrade za mir Alesa Bjaljackog i istaknutu opozicionarku Mariju Kolesnikovu, dok su Sjedinjene Američke Države istovremeno najavile ublažavanje sankcija, što se tumači kao korak ka postepenoj normalizaciji odnosa sa Minskom.
Belorusija je danas oslobodila dobitnika Nobelove nagrade za mir za 2022. godinu Alesa Bjaljackog i jednu od najistaknutijih figura opozicije Mariju Kolesnikovu, javile su međunarodne agencije.
Njihovo puštanje na slobodu dolazi u trenutku kada predsednik Aleksandar Lukašenko nastoji da poboljša odnose sa Sjedinjenim Američkim Državama, piše Beta.
Prema navodima državne novinske agencije Belta, Lukašenko je u okviru dogovora o ublažavanju sankcija pomilovao ukupno 123 zatvorenika.
Istovremeno, Vašington je najavio ukidanje sankcija na trgovinu potašom, kalijumskim jedinjenjem koje se koristi kao važno poljoprivredno đubrivo i predstavlja jedan od ključnih izvoznih proizvoda Belorusije.
Razgovori urodili oslobađanjem zatvorenika
Specijalni izaslanik SAD za Belorusiju Džon Koul izjavio je da su dvodnevni razgovori sa Lukašenkom u Minsku bili „veoma produktivni“ i da je cilj američke administracije postepena normalizacija odnosa.
„Ukidamo sankcije, oslobađamo zatvorenike. Stalno razgovaramo jedni s drugima“, rekao je Koul, dodajući da se odnosi razvijaju „od malih ka sigurnijim koracima“.
Borac za ljudska prava Ales Bjaljacki, osnivač organizacije Vjasna, Nobelovu nagradu dobio je dok je bio u zatvoru. Kasnije je osuđen na 10 godina zatvora zbog optužbi koje su međunarodne organizacije ocenile kao politički motivisane.
Njegovo zdravstveno stanje u zatvoru bilo je ozbiljno narušeno, zbog čega su Ujedinjene nacije više puta pozivale na njegovo oslobađanje.
Marija Kolesnikova bila je jedna od ključnih ličnosti masovnih protesta 2020. godine i bliska saradnica opozicione liderke u egzilu Svjatlane Tihanovskaje. Osuđena je 2021. godine na 11 godina zatvora, a u pritvoru se teško razbolela i bila podvrgnuta operaciji. Njeno oslobađanje dočekano je kao snažan simbolički potez vlasti u Minsku.
Dugogodišnje sankcije umenjile devizni priliv
Tihanovskaja je, međutim, upozorila da ne treba imati iluzije da je Lukašenkova politika suštinski promenjena. Ona je ocenila da oslobađanje političkih zatvorenika pokazuje da vlasti osećaju pritisak zapadnih sankcija, ali da se represija u zemlji nastavlja, kao i podrška Rusiji u ratu protiv Ukrajine.
Belorusija se godinama suočava sa međunarodnom izolacijom zbog kršenja ljudskih prava i bliske saradnje sa Moskvom.
Sankcije su posebno pogodile industriju potaše, nekada jedan od glavnih izvora deviznih prihoda zemlje. Analitičari ocenjuju da Minsk ublažavanje američkih sankcija vidi kao mogući uvod u razgovore o ukidanju strožih mera koje je uvela Evropska unija.
Od jula 2024. godine Belorusija je oslobodila više od 430 zatvorenika, što se u javnosti tumači kao pokušaj vlasti da se postepeno približe Zapadu, uz zadržavanje čvrste unutrašnje kontrole i postojećeg političkog kursa.
