Na svetu se danas govori približno sedam hiljada jezika, ali novo istraživanje sugeriše da je ljudska jezička raznovrsnost nekada bila neuporedivo veća. Između 1000. godine pre nove ere i 1000. godine nove ere možda je postojao svojevrstan zlatni period u kojem se govorilo nekoliko puta više jezika nego danas.
Istraživači su koristili podatke o migracijama, veličini zajednica, geografskim preprekama i načinu na koji se jezici dele, menjaju i nestaju. Cilj nije bio da se rekonstruiše ime svakog izgubljenog jezika, već da se proceni koliko ih je moglo postojati pre nego što su velike države, carstva i trgovinske mreže počele da podstiču upotrebu manjeg broja dominantnih jezika.
Smithsonian Magazine je 24. jula objavio da je vrhunac jezičke raznovrsnosti verovatno nastupio nakon širenja poljoprivrede i trajnih naselja. Ljudi su tada živeli u brojnim manjim zajednicama koje su bile dovoljno povezane da opstanu, ali dovoljno razdvojene da razvijaju posebne govore.
Jezik se može promeniti iznenađujuće brzo kada se grupe ljudi dugo ne mešaju. Izgovor, reči i gramatička pravila postepeno se udaljavaju, sve dok dva govora više ne mogu lako da se razumeju.
Planine, ostrva, guste šume i velike reke dodatno su čuvale takve razlike. U oblastima sa složenim reljefom i danas se često nalazi veliki broj jezika na relativno maloj površini.
Kasnije su centralizovane države, vojske, trgovina i obrazovanje počeli da favorizuju jezike politički najmoćnijih zajednica. Ljudi su napuštali lokalni govor kako bi lakše trgovali, radili u administraciji ili se preselili u gradove.
Kolonijalna osvajanja dodatno su ubrzala taj proces. Mnogi jezici nestali su pre nego što su ikada zapisani, pa o njima danas ne postoje rečnici, priče ili pouzdani tragovi.
Nestanak jezika ne predstavlja samo gubitak različitih reči za iste predmete. Svaki jezik sadrži poseban način organizovanja znanja, opisivanja prirode, prenošenja porodične istorije i izražavanja odnosa među ljudima.
U pojedinim jezicima postoje veoma precizni nazivi za biljke, životinje, vremenske pojave ili oblike pejzaža koje govornici dominantnih svetskih jezika opisuju tek čitavom rečenicom.
Novo istraživanje podseća da današnjih sedam hiljada jezika nije znak da je svet oduvek bio podjednako raznovrstan. Oni mogu predstavljati samo mali ostatak mnogo bogatijeg jezičkog sveta koji je nestao bez pisanog oproštaja.
S.B.
