Galaksije na fotografijama često deluju mirno, gotovo nepomično, ali njihov izgled može da bude rezultat milijardi godina sudara, spajanja i privlačenja ogromnih količina materije. Novi snimak teleskopa Džejms Veb otkrio je detalje jedne takve burne prošlosti u galaksiji Kentaur A.
Live Science je 12. jula izdvojio fotografiju na kojoj se vide ranije neprimećene strukture, opisane kao svojevrsni „ožiljci” galaktičke borbe.
Kentaur A jedna je od najpoznatijih galaksija u našem kosmičkom susedstvu. Prepoznatljiva je po širokom tamnom pojasu prašine koji prelazi preko njenog svetlog središta. Astronomi smatraju da je neobičan oblik posledica davnog spajanja velike eliptične i manje spiralne galaksije.
Instrumenti teleskopa Džejms Veb posmatraju svemir u infracrvenom delu spektra, pa mogu da prodru kroz oblake prašine koji blokiraju vidljivu svetlost. Zahvaljujući tome, na snimku se pojavljuju strukture koje klasični teleskopi ne mogu jasno da registruju. Vide se područja stvaranja novih zvezda, slojevi zagrejanog gasa i nepravilnosti koje ukazuju da materijal još nije potpuno raspoređen.
U centru galaksije nalazi se supermasivna crna rupa koja izbacuje snažne mlazove čestica. Ti mlazovi protežu se daleko izvan vidljivog dela galaksije i utiču na gas iz kojeg bi mogle nastati nove zvezde. U nekim oblastima mogu da podstaknu stvaranje zvezda, dok u drugim raspršuju materijal i usporavaju taj proces.
Novi detalji pomažu astronomima da razumeju šta se događa nakon sudara galaksija. Takvi događaji ne završavaju se u jednom trenutku. Posledice mogu trajati stotinama miliona godina, dok gravitacija premešta zvezde, gas i prašinu u nove strukture.
Fotografija je zato mnogo više od lepog prizora. Ona predstavlja svojevrsnu mapu posledica sudara koji se dogodio u dalekoj prošlosti. Kentaur A danas izgleda mirno samo zato što se galaktičke promene odvijaju u vremenskim razmerama koje su za čoveka gotovo nezamislive.
S.B.
