BEČ / BEOGRAD – Na današnji dan, 7. februara 1864. godine, u Beču je preminuo Vuk Stefanović Karadžić, filolog, reformator srpskog jezika, sakupljač narodnih umotvorina i pisac prvog rečnika srpskog jezika. Njegov odlazak označio je kraj jedne ere, ali i definitivan početak moderne srpske pismenosti zasnovane na narodnom jeziku.
Vuk Karadžić je ostao upamćen kao čovek koji je, uprkos snažnim otporima tadašnje crkve i konzervativnih intelektualnih krugova, istrajao u misiji da književni jezik približi običnom čoveku. Njegovo čuveno načelo „Piši kao što govoriš, a čitaj kao što je napisano“ postalo je temelj najjednostavnijeg i najsavršenijeg pravopisnog sistema na svetu.
Od Tršića do evropskih dvorova
Rođen u Tršiću 1787. godine, Vuk je put od samoukog mladića iz ustaničke Srbije do doktora filozofije i prijatelja velikana poput Getea i braće Grim, prešao noseći samo harizmu i duboko poznavanje narodne duše. Zahvaljujući njegovom radu, srpske narodne epske pesme postale su deo svetske kulturne baštine, a Evropa je kroz njegove zbirke prvi put upoznala bogatstvo naše tradicije.
Nasleđe koje traje
Iako je veći deo života proveo u oskudici i borbi sa fizičkim hendikepom, Vukova intelektualna snaga bila je nepokolebljiva. Izdao je prvi „Srpski rječnik“ (1818), preveo „Novi zavjet“ i reformisao ćirilicu tako što je izbacio suvišna slova i uveo karakteristične znake poput j, lj, nj, ć, đ i dž.
Njegovi zemni ostaci preneti su iz Beča u Beograd 1897. godine i danas počivaju u porti Saborne crkve, nasuprot Dositeja Obradovića, čime je simbolično zaokružena priča o dvojici očeva srpske prosvete.
Danas, vek i po nakon njegove smrti, Vuk Karadžić nije samo figura na novčanici ili naziv škole, već simbol borbe za identitet koja se vodi najmoćnijim oružjem – sopstvenim jezikom i pismom.
N.V.
