Postoje knjige koje odavno nisu samo knjige. One postaju simboli, školske lektire, filmske inspiracije, citati, rasprave i predmeti kolekcionarske strasti. „Orkanski visovi” Emili Bronte jedna su od takvih knjiga. Mračna priča sa jorkširskih vriština i dalje privlači čitaoce, a retka prva izdanja danas imaju vrednost koja daleko prevazilazi papir i korice.
Smithsonian Magazine je pisao o retkom prvom izdanju „Orkanskih visova” koje ide na aukciju. Roman je prvi put objavljen 1847. godine, pod pseudonimom Elis Bel, jer su sestre Bronte u to vreme objavljivale pod muškim imenima. Danas se taj podatak čita kao važan deo istorije književnosti i borbe žena da njihov rad bude shvaćen ozbiljno.
Ovakve aukcije nisu zanimljive samo kolekcionarima. One podsećaju da knjige imaju i materijalni život. Prvo izdanje nosi trag vremena, štampe, vlasnika, biblioteka i ruku kroz koje je prošlo. U digitalnom dobu, kada se tekst može preuzeti za nekoliko sekundi, stara knjiga postaje gotovo fizički dokaz da je priča preživela.
Kod nas se klasici često vezuju za školsku obavezu, ali ovakve vesti vraćaju osećaj čuda oko književnosti. Jedan roman, napisan u tišini 19. veka, i dalje izaziva pažnju svetskih medija i kolekcionara. To znači da dobra priča ima duži rok trajanja od većine stvari koje svakodnevno smatramo važnim. Papir stari, ali strast oko knjige očigledno ne.
S.B.
