Maču Pikču je više od jednog veka jedno od najistraživanijih arheoloških mesta Južne Amerike, ali njegova okolina i dalje krije delove pejzaža koje ljudsko oko gotovo ne može da vidi. Razlog nije to što su građevine duboko zakopane već što ih je prekrila izuzetno gusta vegetacija peruanske oblačne šume. Nova laserska snimanja otkrila su više od 2,5 kilometara do sada nedokumentovanih prehispanskih puteva, kao i moguće poljoprivredne terase, platforme i druge strukture u sektoru Mandor, nedaleko od čuvene citadele. HeritageDaily je 10. avgusta objavio da se među otkrivenim pravcima posebno izdvaja put dug najmanje 1,2 kilometra sa karakterističnim cik-cak rasporedom koji podseća na poznate inкaške građevinske tehnike.
Istraživači su koristili LiDAR, tehnologiju koja iz vazduha šalje ogroman broj laserskih impulsa prema zemlji. Većinu zraka odbijaju lišće i grane, ali deo uspeva da prođe kroz sitne praznine između njih i vrati informaciju o stvarnom obliku terena. Računar zatim može da ukloni digitalni sloj vegetacije i napravi model površine kao da šuma ne postoji. Na takvoj slici pojavljuju se pravilne linije, nasipi, platoi i putevi koje je sa zemlje gotovo nemoguće uočiti. Tehnologija je već dramatično promenila arheologiju u džunglama Centralne i Južne Amerike, gde su čitavi sistemi naselja decenijama ostajali sakriveni samo nekoliko metara ispod gustih krošnji.
Važno je što arheolozi još ne tvrde da je svaki novootkriveni put definitivno izgradio Inka. LiDAR pokazuje oblik, ali ne i datum. Potrebno je otići na teren, pronaći građevinske elemente, keramiku, organske ostatke i druge tragove koji mogu potvrditi vreme nastanka. Međutim, cik-cak trasiranje glavnog puta ima smisla u veoma strmom andskom terenu, jer omogućava savladavanje velike visinske razlike bez opasno strmih uspona. Ukoliko se potvrdi inkaško poreklo, pravac može pomoći da se shvati kako su se ljudi kretali između Maču Pikčua i okolnih poljoprivrednih i stambenih zona, ali i kakvu je ulogu područje Mandora imalo u kontroli ulaska u širi kompleks.
Otkriće dodatno ruši popularnu predstavu Maču Pikčua kao izolovanog grada izgubljenog na planinskom vrhu. Inke nisu gradile monumentalne centre bez okoline koja ih podržava. Putevi su povezivali naselja, polja, izvore vode, svetilišta i administrativne tačke kroz čitavu planinsku teritoriju. Terase su istovremeno služile proizvodnji hrane, stabilizaciji strmih padina i upravljanju vodom. Zbog guste vegetacije danas često vidimo samo nekoliko spektakularnih kamenih građevina, dok je mnogo veći deo infrastrukture sakriven oko njih. Laser sada pokazuje da čuvena citadela verovatno predstavlja samo najuočljiviji deo znatno šireg pejzaža. Šuma ga je stolećima činila nevidljivim, a sada ga tehnologija otkriva bez potrebe da se poseče ijedno drvo.
S.B.
