Vino i umetnost često idu zajedno, ali retko doslovno kao u ovom arheološkom otkriću. U jednoj rimskoj vili u Izraelu pronađene su dve dobro očuvane rimske biste, i to položene licem nadole u praznoj posudi za vino. Prizor zvuči kao početak istorijskog romana: luksuzna vila, antički predmeti, vinska proizvodnja i pitanje zašto je neko baš tako ostavio kamene portrete.
Smithsonian Magazine je pisao da su biste stare približno 1.700 godina i da su pronađene u blizini nekadašnjeg važnog centra rimske provincije. Predmeti se nazivaju protome, odnosno skulpturalni prikazi gornjeg dela tela ili glave, koji su mogli imati dekorativnu ili simboličku funkciju. Njihovo dobro stanje govori da nisu slučajno razbijene i odbačene kao običan šut.
Najzanimljivije pitanje je kontekst. Da li su biste sklonjene da bi se sačuvale? Da li su završile u vinskoj posudi tokom preuređenja vile, promene vlasnika ili nekog nemirnog istorijskog trenutka? Arheologija često ne daje odgovor odmah, ali položaj predmeta može biti važan trag. Lice okrenuto ka dnu posude deluje gotovo namerno, kao da je neko želeo da ih sakrije ili privremeno skloni.
Ovakve vesti podsećaju da istorija luksuza nije samo u palatama i velikim spomenicima. Ona se vidi i u vilama, radnim prostorima, vinskim kacama i predmetima koji su preživeli slučajno ili zahvaljujući nečijoj odluci. Stari Rim nije bio samo carstvo vojske i puteva, već i svet ukusa, estetike, proizvodnje i privatnih prostora. Ponekad jedan prazan sud za vino otkrije više nego cela svečana sala.
S.B.
