Drveni mačevi, improvizovana oprema i mnogo studentskog entuzijazma: tako izgleda jedan neobičan povratak u englesku prošlost. Ponovo je pronađen i obnovljen snimak rekonstrukcije Bitke kod Hastingsa iz 1966. godine, u kojoj su učestvovale stotine studenata. Oni su tada obeležavali devet vekova od događaja iz 1066, a danas su i sami postali deo istorije koju vredi sačuvati. Najzanimljivije je upravo to preplitanje vremena. Mladi ljudi koji su glumili daleku prošlost ostavili su iza sebe autentičan zapis sopstvene mladosti, odeće, igre i načina na koji su zamišljali veliko javno okupljanje.
U rekonstrukciji su učestvovali studenti univerziteta Kent i Saseks. Pred približno 30.000 gledalaca odigrali su scenu koja je trajala oko 25 minuta, koristeći drveno oružje i kostime prilagođene događaju. Snimak je u boji, pa danas može da pruži osećaj blizine koji često izostane kada o prošlosti čitamo samo kroz datume. U njemu su važni i glavni učesnici i sitni detalji sa strane. Izrazi lica, raspored publike i način na koji se ljudi kreću kroz kadar mogu biti zanimljivi koliko i sama rekonstrukcija. Događaj koji je nekome bio neobičan studentski dan sada je dokument jednog vremena.
Film je snimao lokalni preduzetnik Alan Vuton sa malom ekipom u kojoj je bio i njegov tada dvanaestogodišnji sin Klif. Snimanje je naručilo gradsko veće. Mnogo godina kasnije, Klifov odlazak do lokaliteta podstakao je ponovno interesovanje za materijal i njegovo povezivanje sa organizacijom English Heritage, koja brine o istorijskom nasleđu. Obnovljena verzija traje oko 12 minuta. U tome ima nečeg posebno lepog: dete koje je nekada pomagalo ocu postalo je važna veza između starog snimka i današnje publike. Porodično sećanje omogućilo je da zapis ponovo dobije javni život. Obnova snimka pruža priliku da ga pogledaju i ljudi koji nisu bili rođeni kada je nastao. Za njih je to susret sa jednim davnim javnim događajem, dok njegovim učesnicima isti kadrovi mogu vratiti čitav niz ličnih uspomena.
Kako danas piše magazin Smitsonijan, film se vraća publici uoči nove rekonstrukcije zakazane za 10. i 11. oktobar kod opatije u mestu Batl, u Istočnom Saseksu. Organizatori traže i učesnike događaja iz 1966. godine, koje žele da pozovu kao posebne goste. To celoj priči daje toplinu koju sam arhivski podatak ne može da prenese. Neko bi mogao da vidi sebe u kadru posle šest decenija, a neko da prepozna prijatelja sa studija. Film tako postaje više od prikaza istorijske priredbe: otvara prostor da se ljudi ponovo sretnu, uporede uspomene i dopune ono što kamera nije zabeležila.
Ovakve vesti podsete nas koliko toga može da čeka u kutiji sa starim fotografijama ili na zaboravljenoj filmskoj rolni. Materijal koji porodici deluje običan ponekad beleži detalje grada i zajednice koji drugde nisu sačuvani. Ne mora svaki snimak da prikazuje veliki događaj da bi postao dragocen. Dovoljni su ulica koja se promenila, lice koje neko prepoznaje ili prizor svakodnevice koji više ne postoji. U ovom slučaju ostali su studenti sa drvenim mačevima i jedna velika zajednička igra. Šezdeset godina kasnije, najlepši deo njihovog nastupa možda je to što ponovo imaju publiku, sada spremnu da gleda i njih, a ne samo srednjovekovne junake koje su predstavljali.
S.B.
