KRALJEVO – U petak, 13. februara u 18 časova, Galerija Narodnog muzeja Kraljevo postaće mesto susreta sa najdubljom prošlošću našeg podneblja. Izložba pod nazivom „Lojanik: Praistorijski kamenolom jaspisa i opala” otkriva fascinantne rezultate istraživanja lokaliteta iznad Mataruške Banje, gde su tragovi ljudskog rada stariji od dvesta hiljada godina.
Okamenjena šuma pod zaštitom države
Lojanik je decenijama poznat kao jedinstveno paleobotaničko nalazište. Još 1963. godine proglašen je naučno-istraživačkim rezervatom zbog fosilnih ostataka silifikovanog, okamenjenog drveta. Naučne analize su potvrdile da je reč o petrificiranim četinarima iz roda jele (Abies), čije je tkivo kroz milenijume zamenjeno mineralima, pretvorivši drevnu šumu u večni kamen.
Rudnik stariji od istorije
Međutim, istraživanja sprovedena između 2016. i 2022. godine, u saradnji narodnih muzeja iz Kraljeva i Beograda, bacila su novo svetlo na ovaj prostor. Lojanik nije bio samo prirodni fenomen, već i praistorijski rudnik.
Arheolozi su na padinama brda otkrili:
Površinske kopove u vidu plitkih jama i rovova,
Sirovine poput jaspisa, opala i breče,
Najstarije nalaze koji datiraju iz srednjeg paleolita, oko 228.000 godina pre nove ere.
Ovi podaci svedoče o neverovatnoj organizaciji i znanju naših najdaljih predaka koji su u podnožju Stolova vadili materijal za izradu prvih alata i oruđa.
Kontinuitet od paleolita do neolita
Značaj Lojanika nije prestao u starom kamenom dobu. Kada su pre oko osam hiljada godina na levu obalu Ibra, u današnje Konarevo (lokalitet Crkvine), stigli prvi zemljoradnici, na Lojaniku su zatekli bogatstvo kamenih sirovina koje su nastavili da koriste. Time je potvrđen višemilenijumski kontinuitet eksploatacije ovog prostora.
Svečano otvaranje
Autorka ove slojevite postavke je dr Vera Bogosavljević Petrović, muzejski savetnik Narodnog muzeja Srbije. Izložbu će svečano otvoriti dr Dušan Mihailović, redovni profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu i jedan od vodećih stručnjaka za starije kameno doba.
Podsetnik za posetioce:
Lokacija: Galerija Narodnog muzeja Kraljevo
Datum: Petak, 13. februar 2026.
Vreme: 18.00 h
„Lojanik nam pokazuje kako je priroda oblikovala čoveka, ali i kako je čovek od najranijih vremena učio da razume i koristi prirodu za sopstveni opstanak.”
N.V.
