Gusta amazonska prašuma dugo je skrivala tragove zajednica koje su postojale pre dolaska Evropljana. Sa zemlje je gotovo nemoguće videti stare nasipe, trgove i puteve kada ih prekriju drveće, lišće i višestoljetni slojevi zemlje.
Savremena laserska tehnologija sada je omogućila istraživačima da praktično „uklone” vegetaciju sa digitalne mape. LiDAR instrumenti iz vazduha šalju veliki broj svetlosnih impulsa prema zemlji i mere vreme njihovog povratka. Deo zraka prolazi između grana i registruje oblik tla ispod krošnji.
Nature je 29. jula objavio da su istraživanja jugozapadne Amazonije otkrila gotovo 400 novih monumentalnih struktura u detaljno snimljenim područjima, dok šire procene ukazuju da bi čitav region mogao sadržati više od 20.000 zemljanih građevina.
U pitanju su geometrijski oblici, platforme, kanali, putevi i uzvišenja koja nisu mogla nastati slučajno. Njihova veličina i raspored pokazuju da su zajednice planski menjale pejzaž i povezivale naselja na velikom prostoru.
Ovakvi nalazi ruše staru predstavu Amazonije kao gotovo netaknute divljine u kojoj su pre kolonizacije živela samo mala i stalno pokretna plemena. Prašuma jeste prirodni ekosistem, ali je na mnogim mestima vekovima oblikovana ljudskim naseljima, vrtovima, putevima i upravljanjem vodom.
Zemljane građevine ne znače nužno da su svuda postojali kameni gradovi nalik rimskim ili astečkim centrima. Građevinski materijal uglavnom je bio drvo i zemlja, pa je nadzemni deo odavno nestao.
Najvažniji trag ostao je u reljefu. Pravilni jarci, kružne platforme i dugi putevi pokazuju da su ljudi organizovali rad velikog broja stanovnika i održavali veze između udaljenih zajednica.
Istraživači sada pokušavaju da utvrde kada su pojedini kompleksi nastali, koliko dugo su korišćeni i kako su stanovnici proizvodili hranu bez uništavanja čitave šume.
Amazonija tako postaje jedna od najvećih arheoloških mapa na planeti. Šuma nije izbrisala prošlost – samo ju je sakrila dovoljno dobro da je ponovo postane vidljiva tek iz vazduha.
S.B.
