Na mestu rimskog utvrđenja Apsaros, na teritoriji današnje Gruzije, arheolozi su pronašli tanak list zlata sa grčkim natpisom. Predmet je bio posvećen Jupiteru Dolihenu, božanstvu koje je uživalo veliku popularnost među vojnicima Rimskog carstva.
Zlatna pločica oblikovana je poput stilizovanog lista i izrađena tehnikom utiskivanja sa zadnje strane. Natpis navodi ime Trasimed, čoveka koji je skupoceni predmet prineo „Dolihenskom bogu”.
The History Blog je 22. jula objavio da je ovo prva poznata zavetna posveta tom božanstvu pronađena u tvrđavi Apsaros. Otkriće predstavlja i prvi čvrst natpisni dokaz da je u utvrđenju postojao njegov kult.
Jupiter Dolihen poticao je iz oblasti današnje Turske, ali je tokom rimskog perioda postao popularan širom carstva. Često je prikazivan kako stoji na biku i drži munju i sekiru, spajajući osobine istočnog božanstva sa rimskim Jupiterom.
Njegov kult posebno se širio vojnim putevima. Vojnici su menjali garnizone, prelazili hiljade kilometara i sa sobom nosili običaje i verovanja iz ranijih krajeva.
Apsaros je bio važna tvrđava na istočnoj obali Crnog mora. U njoj nisu služili samo ljudi lokalnog porekla, već pripadnici različitih kultura i jezičkih zajednica. Grčki natpis na rimskom vojnom mestu posvećen božanstvu istočnog porekla lepo pokazuje koliko je takvo okruženje bilo raznovrsno.
Zlato ukazuje da posveta nije bila beznačajna. Trasimed je verovatno želeo da zahvali za zaštitu, ispunjenje zaveta ili uspešan događaj, ulažući materijal koji je imao visoku vrednost.
U blizini su ranije pronađeni predmeti povezani sa istim kultom, među kojima je bronzana figura orla na biku. Zajedno sa pločicom, oni povećavaju verovatnoću da se negde unutar tvrđave nalazilo svetilište koje još nije pronađeno.
Mali zlatni list ne govori mnogo o životu svog vlasnika, ali čuva njegovo ime i ličnu odluku. Posle skoro dva milenijuma, znamo da je jedan čovek na dalekoj granici carstva verovao u zaštitu svog boga dovoljno snažno da mu ostavi zlato.
S.B.
