Ostrvo Selja zauzima posebno mesto u norveškoj srednjovekovnoj istoriji. Na njemu se nalaze ostaci benediktinskog manastira, crkava i mesta povezanih sa kultom svete Sunive, ali nova istraživanja pokazuju da je poznati verski kompleks možda bio okružen mnogo većom zajednicom.
Arheolozi su izvan do sada poznatih manastirskih zidova pronašli masivnu kamenu konstrukciju. Otkriveni zid širok je približno dva metra i proteže se najmanje 13 metara od područja u blizini ostrvskog pristaništa.
Norveški institut za istraživanje kulturnog nasleđa kombinovao je georadar, digitalne modele terena i klasična iskopavanja. Položaj građevine izvan manastirskog prostora posebno je važan, jer pokazuje da se aktivnosti nisu završavale na granici danas vidljivih ruševina.
Zid je dovoljno širok da je verovatno pripadao snažnoj i važnoj građevini. Za sada nije poznato da li je bila povezana sa manastirom, biskupskim sedištem iz 11. veka, pristaništem ili još starijim verskim naseljem.
Sa lokaliteta su uzeti uzorci zemlje i materijala koji bi mogli pomoći u datovanju. Tek kada bude utvrđeno vreme gradnje, arheolozi će moći pouzdanije da povežu objekat sa određenom fazom razvoja ostrva.
Ovo nije jedino iznenađenje na Selji. Ranija istraživanja ukazala su na stariju kamenu crkvu ispod ostataka crkve Svete Sunive, sa osobinama koje podsećaju na anglosaksonsku arhitekturu. Pronađena je i još jedna nepoznata srednjovekovna ruševina severozapadno od manastira.
Zajedno, nalazi menjaju sliku ostrva kao izdvojenog manastira i mesta hodočašća. Moguće je da je ovde postojala živahna zajednica sa smeštajem, radionicama, skladištima, trgovinom i ljudima koji nisu bili monasi.
Pristanište je verovatno imalo ključnu ulogu. Hodočasnici, crkveni zvaničnici, zanatlije i roba morali su nekako stizati na ostrvo, pa bi velika zgrada uz obalu mogla biti povezana sa prijemom ljudi ili skladištenjem.
Georadar je omogućio da se konstrukcija uoči pre velikog kopanja. Instrument šalje elektromagnetne talase kroz zemlju i registruje promene koje mogu ukazati na zidove, jame i temelje.
Trava je vekovima skrivala građevinu koju nijedan istorijski zapis nije dovoljno jasno opisao. Njeno otkriće pokazuje da čak i najpoznatiji lokaliteti mogu biti samo vidljivi centar mnogo većeg, zakopanog sveta.
S.B.
