Jezero Gazivode je 24 kilometra duga akumulacija sa oko 380 miliona kubnih metara vode. Manji deo jezera nalazi se na teritoriji opština Tutin i Novi Pazar, dok se veći deo prostire na području opštine Zubin Potok.
Hidrosistem „Ibar–Lepenac“, koji koristi vodu iz jezera Gazivode, predstavlja jedan od najznačajnijih strateških vodnih sistema na prostoru Kosova i Metohije.
Brana Gazivode jedna je od najvećih zemljanih brana u Evropi. Duga je 460 metara, a visoka 107 metara. Ispod brane nalazi se hidroelektrana sa dve turbine, kao i kompenzaciono jezero iz kojeg počinje sistem vodonosnih kanala.
Kako je za Newsmax Balkans objasnio konsultant za resurse životne sredine Ljubiša Mijačić, brana u Gazivodama prikuplja vodu iz izvorišta na planini Hajli u Rožajama.
„Brana prolazi kroz Rožaje, Tutin i Novi Pazar. U Tutinu se jezero puni na ušću u naselju Ribariće. Zapremina tog jezera je između 360 i 380 miliona kubika. Ono čuva određenu količinu potrebne vode koja bi se potom transportovala kanalskim sistemom, dugim više od 40 kilometara, do centralnog dela Kosova i Metohije“, naveo je Mijačić.
Ibar–Lepenac vodom snabdeva više od polovine stanovništva Kosova i Metohije. Kada je reč o industriji, značaj ovog sistema je još veći, jer se procenjuje da obezbeđuje vodu za oko 80 odsto industrijskih potreba.
Iz sistema se vodom za piće snabdevaju Kosovska Mitrovica, Zvečan, Srbica, Vučitrn, Glogovac i Priština sa okolnim područjem.
Prema rečima Mijačića, hidropotencijal Ibra predstavlja jedan od temelja ekonomskog razvoja centralnog dela Kosova i Metohije.
„On se razvija u vreme kada je Ibar bio domicilna reka. Glavna karakteristika ovog projekta nije bila energija, već vodoprivredni objekti. Energija je došla naknadno, kako bi se iskoristili dodatni potencijali. Centralno Kosovo i Metohija imaju nekoliko reka, ali one ne mogu da podrže rastuću ekonomiju i sve veće potrebe stanovništva“, rekao je Mijačić.
Jezero Gazivode bilo je tema briselskih pregovora, ali i deo Vašingtonskog sporazuma. Jedan od predloga bio je da resurse ovog prirodnog dobra zajednički koriste Srbi i Albanci.
E.M.
