Srednjovekovni gradovi često se zamišljaju kao zatvorene zajednice u kojima su iste porodice generacijama živele na malom prostoru. Istraživanje više od hiljadu skeleta iz belgijskog grada Ipera pokazuje znatno življu sliku, ispunjenu doseljenicima, zanatlijama, trgovcima i ljudima koji su tokom života prelazili velike udaljenosti.
Stručnjaci Slobodnog univerziteta u Briselu proučavali su ostatke stanovnika sahranjenih između desetog i sedamnaestog veka. Kombinovali su podatke iz kostiju i zuba sa genetikom, istorijskim dokumentima i analizama hemijskih elemenata koji pokazuju gde je osoba odrasla i kakvu je hranu najčešće jela.
Univerzitet je 24. jula objavio da rezultati otkrivaju srednjovekovni Iper kao pravi međunarodni centar. Grad je bio poznat po proizvodnji i trgovini tekstilom, pa je privlačio ljude iz različitih krajeva Evrope. Neki stanovnici rođeni su u neposrednoj okolini, dok su drugi stigli iz znatno udaljenijih oblasti.
Zubi predstavljaju svojevrsnu mapu detinjstva. Odnos određenih izotopa u zubnoj gleđi zavisi od vode i hrane koju osoba unosi dok odrasta, pa se taj hemijski trag može porediti sa različitim geografskim područjima. Kosti se, sa druge strane, postepeno obnavljaju i više govore o poslednjim godinama života.
Istraživači su tako mogli da prepoznaju ljude koji su se u Iper doselili kao odrasli. Tragovi na kostima otkrili su i bolesti, povrede, fizičko opterećenje i razlike između društvenih slojeva.
Bogati stanovnici verovatno su imali raznovrsniju ishranu i lakši pristup mesu, dok su siromašniji češće obavljali teške poslove koji su ostavljali posledice na kičmi i zglobovima. Ipak, srednjovekovni život nije moguće podeliti samo na privilegovane i siromašne. Položaj pojedinca zavisio je od zanimanja, pola, porekla, porodičnih veza i perioda u kojem je živeo.
Najveća vrednost istraživanja jeste u tome što anonimnim ljudima vraća deo njihove priče. Pisani izvori najčešće pominju vladare, bogate trgovce i gradske zvaničnike, dok životi običnih stanovnika ostaju nevidljivi.
Više od hiljadu skeleta sada pokazuje da srednjovekovni grad nije bio mirno i nepokretno mesto. Bio je pun putovanja, trgovine, bolesti, teškog rada i novih početaka – mnogo sličniji savremenoj urbanoj sredini nego što se obično pretpostavlja.
S.B.
