Antioksidansi se najčešće predstavljaju kao korisne materije koje štite ćelije od oštećenja. Međutim, novo istraživanje pokazuje da ćelije tumora mogu iskoristiti sličan zaštitni mehanizam kako bi oslabile imunski odgovor. One u svoje okruženje oslobađaju prirodni antioksidativni protein i tako oduzimaju T ćelijama hemijske signale potrebne za napad.
U centru istraživanja nalazi se protein PRDX1, odnosno peroksiredoksin 1. Njegova normalna uloga povezana je sa kontrolom reaktivnih vrsta kiseonika, među kojima se nalaze i takozvani slobodni radikali. Ovi molekuli u velikim količinama mogu oštetiti ćelije, ali male, pažljivo kontrolisane količine imaju važnu signalnu funkciju.
Medical Xpress je 3. septembra preneo rezultate istraživača sa Univerziteta u Kembridžu i Univerziteta za zdravlje i nauku Oregona. Tim je ustanovio da je određena količina reaktivnih molekula kiseonika neophodna kako bi se T ćelije aktivirale i uključile sposobnost uništavanja tumorskih ćelija.
Tumor, međutim, oslobađa velike količine proteina PRDX1. On uklanja reaktivne molekule iz neposrednog okruženja i tako prekida signal koji je imunskim ćelijama potreban. Istraživači su ovaj proces opisali kao svojevrsno hemijsko „gušenje“ T ćelija.
U eksperimentima na miševima korišćena je tehnologija uređivanja gena CRISPR kako bi se napravile ćelije raka koje više ne mogu da proizvode ovaj protein. Kada je sposobnost tumora da oslobađa PRDX1 uklonjena, imunske ćelije postale su aktivnije, rast tumora bio je ograničen, a odgovor na imunoterapiju poboljšan.
Naučnici su zatim proveravali da li isti mehanizam može postojati kod ljudi. Analizirali su podatke o proteinima koje oslobađaju ljudske ćelijske linije raka, aktivnost gena u hiljadama tumora i tečnost koja neposredno okružuje tumore uklonjene pacijentima. Sva tri pristupa ukazala su u istom smeru – ljudski tumori takođe mogu oslobađati PRDX1.
Otkriće je važno zato što imunoterapija ne deluje jednako kod svih pacijenata. Ovi lekovi pokušavaju da oslobode ili pojačaju prirodnu sposobnost imunskog sistema da prepozna rak, ali tumor često ima više načina da izbegne napad. Blokiranje PRDX1 moglo bi jednog dana ukloniti jednu od tih prepreka.
Ipak, istraživanje se još nalazi u pretkliničkoj fazi. Rezultati dobijeni u laboratoriji i na životinjskim modelima ne znače da već postoji nova terapija spremna za primenu. Potrebno je utvrditi da li se protein može bezbedno blokirati, jer njegove normalne funkcije postoje i u zdravim tkivima.
Nalaz takođe ne znači da pacijenti treba samostalno da izbegavaju hranu koja sadrži antioksidanse. Ishrana, suplementi i protein koji tumor oslobađa u svom neposrednom okruženju nisu ista stvar. Autori posebno naglašavaju da oboleli ne treba da menjaju terapiju ili način ishrane bez razgovora sa lekarom.
Najvažnija promena odnosi se na način razmišljanja o reaktivnim molekulima kiseonika. Oni nisu samo štetan otpad metabolizma koji organizam treba potpuno da ukloni. U odgovarajućoj količini predstavljaju važne glasnike bez kojih imunske ćelije ne mogu pravilno da rade.
Rak je, prema novim rezultatima, pronašao način da zloupotrebi prirodni zaštitni sistem. Umesto da antioksidans štiti zdravu ćeliju, tumor ga koristi kao hemijski štit kojim prigušuje napad imunskog sistema. Upravo bi taj štit u budućnosti mogao postati nova meta lečenja.
S.B.
