Irska se dugo smatrala jednom od poslednjih oblasti Evrope koju su ljudi naselili nakon ledenog doba. Ostrvo je bilo odvojeno hladnim morem, a najstariji široko prihvaćeni tragovi ljudskog prisustva potiču iz perioda od pre približno 10.000 godina. Nova analiza pećinske umetnosti mogla bi tu granicu pomeriti za još oko pet milenijuma.
U pećini na jugozapadu Irske pronađeni su urezi i motivi koji bi, ako datiranje bude potvrđeno, mogli biti stari oko 15.000 godina. Takav rezultat značio bi da su lovci-sakupljači stigli na ostrvo znatno ranije nego što se pretpostavljalo, možda prelazeći preko tadašnjeg kopnenog ili ledenog pejzaža povezanog sa područjem današnjeg Velsa.
Heritage Daily je 5. septembra predstavio otkriće kao nalaz koji bi mogao promeniti priču o prvim stanovnicima Irske. Ipak, ovako veliko pomeranje hronologije zahteva izuzetno strogu proveru, jer kameni urezi mogu biti teški za neposredno datiranje.
Za razliku od uglja ili kostiju, sama linija urezana u stenu ne sadrži organski materijal pogodan za radiokarbonsku analizu. Naučnici zato proučavaju naslage koje su se formirale preko crteža ili ispod njega, tragove alata, stil motiva i arheološki sloj u neposrednoj blizini.
Ako se preko ureza nalazi mineralna kora poznate starosti, crtež mora biti stariji od nje. Ako je napravljen na površini koja se formirala nakon određenog događaja, mora biti mlađi. Kombinovanje više takvih granica može suziti vremenski okvir.
Istraživači moraju dokazati i da su oznake napravili ljudi. Prirodne pukotine, tragovi životinjskih kandži i kasnija oštećenja mogu ponekad izgledati kao namerni crteži. Pravilno ponavljanje linija, izbor površine i tragovi kamenog alata podržavaju ljudsko poreklo.
Pre 15.000 godina nivo mora bio je niži jer je velika količina vode bila vezana u ledenim pokrivačima. Obala Britanskih ostrva izgledala je drugačije, a razdaljine između pojedinih područja bile su manje. Ipak, pitanje mogućeg kopnenog mosta prema Irskoj ostaje složeno i zavisi od precizne rekonstrukcije reljefa i nivoa mora.
Čak i ako nije postojao potpuno suv prelaz, tadašnji ljudi bili su sposobni za kretanje duž obala i savladavanje vodenih prepreka. Naseljavanje ostrva zato ne mora podrazumevati savremenu vrstu čamca niti dugu plovidbu otvorenim morem.
Potvrda nalaza promenila bi razumevanje načina na koji su se ljudi širili severozapadnom Evropom na kraju ledenog doba. Pokazala bi da su male grupe istraživale hladne, promenljive predele ranije nego što arheološki ostaci trenutno svedoče.
Moguće je da je rano prisustvo bilo kratkotrajno. Grupa je mogla stići, koristiti područje tokom nekoliko sezona i zatim nestati bez trajnog naselja. U tom slučaju između nje i kasnijih stanovnika Irske ne mora postojati direktan kontinuitet.
Pećine čuvaju tragove bolje od otvorenih nalazišta, ali ni one nisu savršene vremenske kapsule. Voda pomera sedimente, životinje prekopavaju slojeve, a ljudi se vraćaju na isto mesto tokom hiljada godina. Svaki predmet zato mora biti analiziran u preciznom prostornom kontekstu.
Arheološka zajednica će verovatno tražiti dodatna datiranja i nezavisnu potvrdu. To nije znak odbacivanja otkrića, već uobičajen postupak kada nalaz menja nekoliko hiljada godina istorije.
Ako se starost potvrdi, nekoliko linija na zidu pećine postaće najstariji poznati trag ljudskog izražavanja u Irskoj. One bi pokazale da je neko još tokom ledenog doba stigao do krajnjeg zapada Evrope, ušao u tamnu pećinu i ostavio znak koji je čekao 15 milenijuma da ponovo bude pročitan.
S.B.
