Veliki kašalj, ili pertusis, je zarazna bolest koja se prenosi kapljičnim putem i koja može da izazove ozbiljne komplikacije, posebno kod dece i trudnica. U Srbiji je zabeleženo 909 slučajeva obolelih od velikog kašlja, zaključno sa 31. decembrom 2023. godine, rečeno je za NIN u Institutu za javno zdravlje Srbije Dr Milan Jovanović Batut. Zbog širenja slučajeva velikog kašlja u Beogradu je krajem decembra proglašena epidemija.
Iz Batuta ističu da je najveći broj obolelih prijavljen na teritoriji Južnobačkog okruga i u Beogradu, dok je najveća učestalost obolelih u odnosu na broj stanovnika zabeležena u Južnobačkom i Južnobanatskom okrugu. Situacija je alarmantna i u regionu, a Hrvatska i Crna Gora redovno prijavljuju porast slučajeva zaraženih.
Koliko je stanje alarmatno i u Srbiji najslikovitije pokazuje broj obolelih od ove bolesti, koja se praktično smatrala iskorenjenom, u proteklim godina. Naime, prema podacima koje je objavio RSE broj zaraženih u 2023. godini u odnosu na period između 2016. i 2019. veći je i do šest puta na nivou Srbije. Ogroman skok primetan je i u glavnom gradu. Kada je Gradski zavoda proglasio epidemiju velikog kašlja, što je objavljeno 27. decembra, u Beogradu je 409 obolelih. Pre ove godine najveći broj obolelih bio 2018. – sa 29 registrovanih slučajeva, dok se do 2022. postepeno smanjivao i doveo do toga da na kraju pomenute godine nije bilo nijednog slučaja.
Šta se dešava i kako je došlo do toga da imamo epidemiju bolesti koja je praktično zaboravljena i stavljena pod kontrolu vakcinacijom? Kako navode iz Batuta, povećanje broja obolelih dovodi se u vezu sa padom imuniteta određenih uzrasnih grupa nakon vremenskog perioda od sprovedene poslednje revakcinacije, kao i sa smanjenim brojem vakcinisanih protiv velikog kašlja u periodu pandemije virusom korona, zbog čega je porastao broj osetljive populacije i okruženja u kom može lakše da se širi.
Dr Rsovac, pulmolog, ističe da u kliničkoj praksi, gde radi godinama, nije bilo ovakvog porasta broja slučajeva. Ona kaže da je imala i teške slučajeve velikog kašlja kod novorođenčadi i tinejdžera, ali da je sada situacija još gora. Ona upozorava da su sada pogotovo ugrožena deca u odojačkom periodu, ali da bolest se sve više javlja i među odraslima. I Radovanović, epidemiolog, ukazuje na ozbiljnije simptome kod odojčadi i na važnost izolacije obolelih, naročito ukoliko u domaćinstvu ima trudnica ili male dece.
Kada je reč o simptomima bolesti, Rsovac kaže da je početak nespecifičan kao i kod ostalih respiratornih infekcija. Međutim, kašalj koji počinje da se javlja se vremenom pogoršava i postaje karakterističan za veliki kašalj. Ona dodaje da je najbolje kada se bolest ustanovi dok je još u početnim fazama, nakon čega lekari mogu da započnu odgovarajuću antibiotsku terapiju.
Kako se zaštititi od velikog kašlja? Najbolja prevencija je vakcinacija, koja se sprovodi u okviru redovnog programa imunizacije dece. Vakcina protiv velikog kašlja se daje u kombinaciji sa vakcinama protiv difterije i tetanusa, a prva doza se daje u uzrastu od dva meseca. Revakcinacija se sprovodi u uzrastu od 18 meseci, pet godina i 14 godina. Osim dece, vakcinu treba da prime i trudnice, zdravstveni radnici i svi oni koji su u kontaktu sa osetljivim grupama. Takođe, treba izbegavati kontakt sa obolelima, održavati higijenu ruku i respiratornog trakta i javiti se lekaru ako se pojave simptomi.
