Severna Evroazija obuhvata ogromne šume Rusije, Sibira i okolnih područja koje imaju važnu ulogu u uklanjanju ugljen-dioksida iz atmosfere. Pošto se hladni regioni zagrevaju brže od globalnog proseka, dugo se pretpostavljalo da će duža sezona rasta automatski pojačati njihovu sposobnost vezivanja ugljenika.
Novo istraživanje pokazuje da je stvarnost složenija. Najbrže zagrevanje ne donosi nužno i najveću korist, jer hladne i slabo produktivne šume imaju ograničenu sposobnost da povećaju rast.
Tim predvođen Univerzitetom u Cukubi kombinovao je satelitska posmatranja, atmosferske modele i podatke o vegetaciji. Rezultati objavljeni 26. jula pokazuju da severnoevroazijski ekosistemi godišnje uklanjaju oko 0,47 milijardi tona ugljenika, što je približno trećina ukupnog kopnenog ponora ugljenika.
Najjači ponori nisu pronađeni u najhladnijim delovima koji se najbrže zagrevaju, već u zapadnim i južnim oblastima sa produktivnijim šumama i većim zalihama biomase.
Veliki deo zagrevanja na severoistoku događa se tokom zime. Tada je zemljište zamrznuto, drveće miruje i dodatna toplota ne dovodi automatski do većeg usvajanja ugljen-dioksida.
Istovremeno, požari, suše, štetočine i odmrzavanje zemljišta mogu osloboditi deo ranije vezanog ugljenika. Šuma zato ne postaje bolji ponor samo zato što je prosečna temperatura viša.
Važna je takozvana produktivnost staništa – količina vode, hranljivih materija, svetlosti i zdrave vegetacije koja može da iskoristi povoljnije vreme. Bogata i razvijena šuma može brzo povećati rast, dok retka stabla na siromašnom ili zamrznutom tlu imaju mnogo manji prostor za promenu.
Otkriće je važno za klimatske modele. Pretpostavka da će severne šume automatski apsorbovati sve više ugljenika može preceniti njihovu buduću pomoć.
Drveće ostaje važan saveznik, ali nije neograničen uređaj za prečišćavanje atmosfere. Njegov učinak zavisi od zdravlja čitavog ekosistema, a ne samo od nekoliko toplijih nedelja u godini.
S.B.
