Savremeni ljudi u svom genetskom materijalu nose tragove susreta sa neandertalcima i denisovcima, drevnim ljudskim populacijama koje su nekada živele širom Evroazije. Međutim, nova analiza ukazuje da u našem genomu možda postoje i delovi nasleđeni od najmanje dve grupe o kojima ne znamo gotovo ništa.
Za razliku od neandertalaca, čije su kosti pronađene na brojnim lokalitetima, i denisovaca, poznatih na osnovu malog broja fosila i genetskog materijala, ove populacije nemaju pouzdano povezane arheološke ostatke. Naučnici ih zato opisuju kao „duhovske“ ili nepoznate linije. Njihovo postojanje zaključuje se na osnovu genetskih obrazaca koji se ne uklapaju u poznato porodično stablo čoveka.
Euronews je izveštaj o istraživanju objavio 1. avgusta u 8.05 časova. Prema predstavljenim podacima, istraživači su koristili napredne modele za poređenje genoma savremenih populacija sa dostupnim drevnim DNK uzorcima. Pojedini delovi ljudskog genoma izgledali su kao da potiču od grupa koje su se odvojile od zajedničkih predaka mnogo pre poznatih ukrštanja sa neandertalcima i denisovcima.
Takav genetski trag ne znači da su naučnici pronašli potpuno novu ljudsku vrstu u klasičnom smislu. Bez kostiju, alata ili precizno datiranih ostataka nije moguće pouzdano odrediti kako su ti ljudi izgledali, gde su živeli i koliko su se razlikovali od drugih populacija. Ipak, statistička analiza može da ukaže da određeni segmenti DNK imaju poreklo koje nije moguće objasniti poznatim grupama.
Ljudska evolucija dugo je predstavljana kao prava linija: jedna vrsta zamenjuje drugu, sve do pojave savremenog čoveka. Genetika je tokom poslednjih godina pokazala mnogo složeniju sliku. Različite ljudske populacije susretale su se, razdvajale, ponovo mešale i prenosile gene kroz hiljade generacija. Umesto urednog drveta sa jasno odvojenim granama, istorija čoveka više liči na mrežu sa brojnim ukrštanjima.
Prva nepoznata linija mogla je doprineti genetskom nasleđu pojedinih afričkih populacija. Afrika je bila dom velikog broja ljudskih grupa, ali vruća i vlažna klima otežava očuvanje DNK u kostima. Zbog toga se tragovi drevnih susreta često mogu pronaći jedino u genomima ljudi koji danas žive na tom kontinentu.
Druga nepoznata grupa mogla je biti povezana sa populacijama koje su se kretale kroz Aziju. Taj deo sveta bio je naseljen različitim ljudskim zajednicama tokom veoma dugog perioda, dok je broj lokaliteta sa očuvanim genetskim materijalom i dalje mali. Moguće je da fosili već postoje u muzejskim zbirkama, ali još nisu prepoznati kao pripadnici posebne populacije.
Neki nasleđeni geni mogu opstati zato što su bili korisni. Poznato je, na primer, da su pojedine genetske varijante dobijene od neandertalaca i denisovaca pomagale ljudima da se prilagode hladnoći, visokoj nadmorskoj visini ili lokalnim bolestima. Ne mora svaki segment drevne DNK imati jasnu današnju funkciju, ali pojedini su mogli povećati šanse za preživljavanje u novom okruženju.
Istraživači pri ovakvim zaključcima moraju biti veoma oprezni. Genetski obrazac koji izgleda kao trag nepoznate populacije ponekad može nastati i zbog složene strukture ranijih zajednica, promena broja stanovnika ili nedovoljno preciznog modela. Zbog toga će rezultate biti potrebno proveriti na većem broju genoma i uporediti sa budućim nalazima drevne DNK.
Napredak tehnologije omogućava izdvajanje genetskog materijala iz sve starijih i oštećenijih uzoraka. Naučnici više ne zavise isključivo od velikih kostiju. DNK se ponekad može pronaći u zubima, sitnim fragmentima ili čak zemljištu iz pećina u kojima su ljudi boravili. Jedan takav uzorak mogao bi jednog dana da nepoznatoj liniji pruži lice, vreme i mesto.
Za sada, dve populacije postoje samo kao matematički tragovi u našem genomu. Nema njihovih rekonstruisanih lobanja, imena niti jasnih arheoloških kultura. Ipak, njihovo prisustvo pokazuje da savremeni čovek nije rezultat izdvojene i jednostavne istorije. U svakom od nas možda se nalaze delići ljudi čije je postojanje gotovo potpuno izbrisano iz zemlje, ali ne i iz naslednog materijala koji su ostavili potomcima.
S.B.
